ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋਕੇ ਚੱਲ ਪਏ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਦੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸੌਮੀਤ੍ਰੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਸਫਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡਕ ਅਰਣ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਉਹ ਸੰਤ-ਮੁਨੀ ਮਿਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਮਨਮੋਹਕ ਸਨ। ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਵਧੀਆ ਫਲਾਂ ਤੇ ਕੰਦਾਂ ਵਾਲੇ ਘਣੇ ਜੰਗਲ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਰੁੱਖ, ਮਸਤ ਮਿਰਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ। ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਤਲਾਬਾਂ ਵਿੱਚ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਛੇ, ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਜਲਚਿੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ, ਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼, ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦੇ ਜੰਗਲ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਿਆ ਕਿ ਜਾਓ, ਬੱਚੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜਾਓ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁੜ ਆਸ਼ਰਮ ਵਾਪਸ ਆਉਣਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਕੁਤਥਸ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼" ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੜੀਅਾ ਤੂਣੀਰ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੂਣੀਰ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੇ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ। ਤਿੰਨੇ, ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ, ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਹੁਣ, ਜਦ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਸੂਤੀਕਸ਼ਣ ਮੁਨੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰਵਾਨਗੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਤੇ ਸਨੇਹੀ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਬੜੀ ਸੁਖਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਮੁਸੀਬਤ ਤੋਂ ਮਨ ਹਟਾ ਕੇ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੈ; ਬਾਕੀ ਦੋ ਵੀ ਝੂਠ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਰਘੁਨੰਦਨ, ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਤੇ ਨਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਨਾਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਵੱਲ ਵਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ—ਇਹ ਪਾਪ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਰਾਮ, ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਤੂੰ ਸਿਰਫ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਧਰਮਵਾਨ, ਸੱਚਾ ਤੇ ਪਿਉ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੈਥੋਂ ਧਰਮ ਤੇ ਸਚਾਈ ਕਦੇ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹੀ ਸਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸਵੈ-ਸੰਯਮਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਰਾਮ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਰਣਵੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦੰਡਕ ਅਰਣ੍ਹ ਦੇ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ, ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ, ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਤੇਰੀ ਰਵਾਨਗੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਕੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ, ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸਾਂਗੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗਲ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਬਾਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਚਲਾਈਂ। ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਧਨੁਸ਼ ਅੱਗ ਲਈ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਜਦ ਹਥਿਆਰ ਨੇੜੇ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਉਰਜਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਮ, ਇੱਕ ਸੰਤ ਸੀ ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੱਚਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਿਰਗਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸੱਚੀਪਤੀ ਹੈ, ਯੋਧੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ। ਉੱਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਤਲਵਾਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਮ੍ਹਾਂ ਕਰਵਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਜਦ ਉਹ ਸੰਤ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ। ਉਸ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਤ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਜਦ ਵੀ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਲ ਤੇ ਕੰਦ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਤਲਵਾਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਤ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਤਪ-ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਤਿੱਖਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਕੇ, ਉਹ ਸੰਤ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਵੀ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹਾਂ, ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ: ਜਦ ਤੂੰ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਕਦੇ ਵੀ ਐਸਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਦੰਡਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦੇ ਮਾਰਨਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਨਾਂ ਸੰਸਾਰ ਇਸਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੇਗਾ। ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ: ਪੀੜਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ। ਹਥਿਆਰ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਜੰਗਲ ਕਿੱਥੇ? ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਦਾ ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਿੱਥੇ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਗਲਤ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨਿਯਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਥਿਆਰ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਨੀਵੀਂ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਸੋਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਜਾਵੇਂਗਾ, ਫਿਰ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਧਰਮ ਅਪਣਾਵੇਂਗਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਸੰਤ ਵਾਂਗ ਜੀਊਂਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਤੇ ਸੱਸੁਰ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰ ਅਤੁੱਟ ਰਹਿੰਦਾ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਧਰਮ 'ਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।