ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨ ਛੁਹ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪस्वੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਨੇਹੀ ਬੋਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਰਾਮਾ, ਤੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਸੁਖ-ਸਲਾਮਤ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ। ਵੇਖ, ਇਹ ਡੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ ਹਨ। ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਕੁੰਦਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਦਰੱਖਤ, ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਪੌਦੇ, ਸੁੰਦਰ ਹਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਤਲਾਬ ਵੇਖੇਂਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੰਛੀ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਉਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਸੁਹਣੇ ਨਜ਼ਾਰੇ, ਪਹਾੜੀ ਝਰਨਿਆਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੇਖੇਂਗਾ ਜਿੱਥੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਾ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਵੀ ਚੱਲ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੁੜ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਈਂ।" ਇੰਝ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ "ਜਿਵੇਂ ਆਦੇਸ਼" ਕਹਿ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਚਲਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਦੋਵਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੀਰ-ਕਮਾਨ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਤਰਕਸ਼ ਬੰਨ੍ਹੇ, ਕਮਾਨ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵੀ ਲੈ ਲਈਆਂ, ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਕਮਾਨ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਸਮੇਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਨੌਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਤੀਕਸ਼ਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਚਲੇ, ਤੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖੇ। ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਵੱਡਾ ਅਧਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਵਿਅੰਗਤਾ ਰਾਹੀਂ, ਇਛਾ ਆਦਿਕ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਛਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜੇ ਦੋ ਵੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਭਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੈਰੀਤਾ ਜਾਂ ਨਿਰਦਯਤਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ, ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ—ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਨਾਂ ਹੀ ਆਉਣਗੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ ਵਲ ਇਛਾ ਕਰਨਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਈ, ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਰਾਮਾ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਆਇਆ; ਤੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਧਰਮਵਾਨ, ਸੱਚਾ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੋਵੇਂ ਪੱਕੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹੀ ਸਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੰਯਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ ਵਾਲੇ। ਤੂੰ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਵੀਰ, ਕਿ ਡੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਂਗਾ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇਂਗਾ। ਇਸੀ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਸਮੇਤ, ਕਮਾਨ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ, ਡੰਡਕ ਅਰਣ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ; ਤੇਰੀ ਰਵਾਨਗੀ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਵੀਰ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ—ਸੁਣ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਕਮਾਨ ਤੇ ਤੀਰ ਲੈ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਜਦ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਨਾ ਚਲਾਈਂ। ਕਿਉਂਕਿ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ ਕਮਾਨ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਇੰਧਨ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਕੋਲ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਇੱਕ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਪस्वੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਹਿਰਣਾਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਲਈ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਹੈ, ਯੋਧਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਆਇਆ। ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਵਧੀਆ ਤਲਵਾਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਠਾਨ ਲਈ; ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਲੈਣ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਤਲਵਾਰ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਛੱਡ ਕੇ ਰੁਖਾ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਅਧਰਮ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ, ਤਿਵੇਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਵੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਸਮਝਾਂਦੀ ਹਾਂ: ਤੂੰ ਕਮਾਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਡੰਡਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵੈਰ ਜਾਂ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਨਾ, ਹੇ ਵੀਰ, ਦੁਨੀਆ ਵਲੋਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸੰਯਮੀ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਲਈ, ਕਮਾਨ-ਧਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ—ਇਹੀ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਹੈ। ਕਿੱਥੇ ਹਥਿਆਰ, ਕਿੱਥੇ ਜੰਗਲ? ਕਿੱਥੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਕਰਤੱਬ, ਕਿੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਸੀਂ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਨੀਚ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆਵੇਂਗਾ, ਫੇਰ ਖਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਨਿਭਾਵੇਂਗਾ। ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਤੇ ਸੱਸੁਰ ਨਾਲ ਅਨੰਤ ਪਿਆਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਰਾਜ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦਾ।