ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਅਰਣਯਕੰਡ ਵਿੱਚ ਵਣਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰੌਸ਼ਨ ਚਰਿਓਟ 'ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਦਿਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤੂੰ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਰੁਕ ਜਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਕਿ ਇਹ ਚਰਿਓਟ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਰੌਸ਼ਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕੌਣ ਹੈ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ 'ਇੱਥੇ ਰਹੋ' ਆਖਿਆ ਤੇ ਆਪ ਸ਼ਰਭੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਸਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਹਨ, ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਸ਼ਰਭੰਗ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, “ਰਾਮ ਇੱਥੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਪੂਰਨਤਾ ਵੱਲ ਲੈ ਚਲੋ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇੱਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਰਾਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਦੁਸਰੀਆਂ ਲਈ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ।” ਫਿਰ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਸ਼ਰਭੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੀ ਰਥ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ਼ਰਭੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਤਿਥਿਆ ਤੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਰਭੰਗ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇੰਦਰ ਕਿਉਂ ਆਏ ਸਨ। ਸ਼ਰਭੰਗ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, “ਇੰਦਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਆਏ ਸਨ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਉਹ ਲੋਕ ਹੈ ਜੋ ਘੰਭੀਰ ਤਪ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਾ-ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਸਯਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਪਹੁੰਚਯੋਗ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਨੇੜੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪਿਆਰਾ ਅਤਿਥੀ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਲਿਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ, ਮੈਂ ਉੱਚੇ ਸਵਰਗ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਅਮਰ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਏ ਹਨ; ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਦੇਵ ਲੋਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ 'ਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ; ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇੱਥੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਤੇਰੇ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।” ਰਾਮ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਰਭੰਗ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਇੱਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨਗੇ। ਤੂੰ ਉਸ ਸੁਤੀਕਸ਼ਣ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਉਣਗੇ। ਹੇ ਰਾਮ, ਤੂੰ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਧਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਚੱਲ, ਇਹ ਦਰਿਆ ਫੁੱਲ ਤੇ ਤਾਰੇ ਵਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਂਗਾ।” ਫਿਰ ਸ਼ਰਭੰਗ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੇਖ, ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਗ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਪੁਰਾਣੀ ਤਚਾ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।” ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਸ਼ਰਭੰਗ ਨੇ ਅੱਗ ਜਲਾਈ ਤੇ ਉਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੀ ਹਵਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅੱਗ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵਾਲ, ਸਰੀਰ, ਪੁਰਾਣੀ ਚਮੜੀ, ਹੱਡੀਆਂ, ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਸਾੜ ਦਿਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਵੇਂ, ਜੋਵਣੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਤੇ ਬੜੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸ਼ਰਭੰਗ ਨੇ ਅੱਗ ਦੇ ਚੌਕ ਤੋਂ ਉੱਡ ਕੇ, ਅੱਗ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਰਭੰਗ ਦੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੈਖਾਨਸ, ਵਾਲਖਿਲਯ, ਸੰਪ੍ਰਕਸ਼ਾਲ, ਮਰੀਚੀ, ਅਸ਼ਮਕੁੱਟ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਦਾਣੇ ਪੀਸਣ ਵਾਲੇ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਸੁੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਨਾ ਸੁੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ, ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਊਣ ਵਾਲੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਨੰਗੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਲੇਟਣ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭੀਨੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਜਪ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਘੰਭੀਰ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੇ, ਪੰਜ ਤਪਾਂ ਵਾਲੇ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਰਾਮ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਤੂੰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਤੇ ਤੇਰਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪੂਰਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਧਰਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਬੇਅਦਬੀ ਮਾਫ ਕਰੀਂ। “ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਛੇਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਜਾਂ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਥੇ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਤਪਸਵੀ ਜੜੀਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ 'ਤੇ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਧਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ।