ਤਾਰਾ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ, ਵਾਲੀ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਇਆ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਰਾਜ ਪਿੱਛੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਾਨਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਾਨਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ। ਇਸ ਤੋ ਬਾਅਦ, ਗਿੱਧ ਸੰਪਾਤੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਲੂਣ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਛਾਲ ਮਾਰੀ। ਉਥੇ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਰਾਜ ਲੰਕਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਅਸ਼ੋਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਤ ਸੀਤਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਚਾਣ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਦਿੱਤੀ, ਖ਼ੁਸ਼ਖਬਰੀ ਸੁਣਾਈ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜ ਸੈਨਾਪਤੀਆਂ, ਸੱਤ ਮੰਤਰੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਕਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵੱਲੋਂ ਫੜੇ ਗਏ। ਪਰ, ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਦੇ ਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਬੰਨ੍ਹਣ ਸਹਿ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਕਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ, ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ਖਬਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਜਾ ਕੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ, "ਸੀਤਾ ਜੀ ਮਿਲ ਗਈਆਂ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਸੁਗਰੀਵ ਸਮੇਤ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਿਆ। ਫਿਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਨਲ ਦੇ ਬਚਨਾਂ 'ਤੇ, ਪੁਲ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਪੁਲ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੇ ਲੰਕਾ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਗਹਿਰੀ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬਚਨ ਕਹਿ ਦਿੱਤੇ। ਸੀਤਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੀ, ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵेश ਕਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੇ ਗਵਾਹੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ 'ਤੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਘਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਉਂਦਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਸਮੇਤ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ। ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਹਨੂਮਾਨ ਨੂੰ ਭਰਤ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਫਿਰ, ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਪੁਸ਼ਪਕ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ ਪਿੱਛੇ ਲਿਆ। ਲੋਕ ਖੁਸ਼, ਪ੍ਰਸੰਨ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਧਨ-ਧਾਨ ਦੀ ਵਰਖਾ, ਨਿਆਇਕ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਤੇ ਭੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਡਰੇ ਬਿਨਾ ਜੀਉਂਦੇ ਸਨ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਪੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਸਤੀਆਂ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ ਜਾਂ ਬੁਖਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ। ਭੁੱਖ, ਚੋਰੀ, ਜਾਂ ਅਣਾਜ ਦੀ ਘਾਟ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਰਾਜ ਧਨ-ਧਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਭ ਲੋਕ ਸਤਯੁਗ ਵਾਂਗ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣਗੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਬਹੁਤ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਦਸ-ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ। ਰਾਘਵ ਰਾਜ ਘਰਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਵਰਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ-ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਟਿਕਾਵੇਗਾ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਜੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਾਪ-ਨਾਸਕ, ਪੁੰਨਮਈ ਕਥਾ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤ ਹੈ—ਜੋ ਕੋਈ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਜੀਵਨਦਾਇਨੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤਰ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਕ-ਚਾਤੁਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਰਾਜ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਵਣਿਕ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵੀ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣਨਯੋਗ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮੀ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮুনি ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇਵਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਹਨਵੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਤਮਸਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਮਸਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਘਾਟ ਚਿੱਟਾ, ਮਿੱਟੀ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਭਰਦਵਾਜ, ਵੇਖ, ਇਹ ਘਾਟ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮਨਭਾਵਨ ਹੈ। ਜਲ ਪਾਤ੍ਰ ਰੱਖ ਦੇ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਛਾਲਾ ਲਿਆ, ਮੈਂ ਇਥੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਘਾਟ ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਂਗਾ।" ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਾਲਮੀਕੀ ਦੇ ਐਸਾ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਛਾਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਚੇਲੇ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਛਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।