ਜਦੋਂ ਰਾਖਸਸ ਵੀਰਾਧਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਾਇਆ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗੱਜ ਨਾਲ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਿਆਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ, ਉਸਦੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਜ਼ਬਾਨ ਮੌਤ ਵਰਗੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ, ਉਸ ਰਾਖਸਸ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਰਸਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਵੀਰਾਧਾ ਹੱਸਿਆ, ਟਿਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਤੇ ਉਬਾਸੀਆਂ ਲੈਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਬਾਸੀ ਲੈਂਦਾ, ਉਹਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ। ਉਸਨੂੰ ਜੋ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਕਰਕੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲ ਵੱਡੀ ਜੁਝਾਰੂਤਾ ਨਾਲ ਵਧਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਉਸ ਭਾਲੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿਤਾ। ਉਹ ਭਾਲਾ ਕੱਟ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਣ ਤੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਨਾਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਵੱਡੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸਸ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੇਰ-ਵਾਂਗ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ ਉਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਦੀ ਮੰਨਸ਼ਾ ਸਮਝ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ! ਇਸ ਰਾਖਸਸ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਰਸਤਾ ਲੈ ਜਾਣ ਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਜਾਵੇ, ਓਥੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂਗੇ।" ਵੀਰਾਧਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਤੇ ਭਾਰੀ ਗੱਜ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤੇ ਘਣੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਸ਼ੁਭ ਜੀਵ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਅਤੇ ਸੱਪ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ ਮਹਾਨ ਵਾਚਕ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਏਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਰਗ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਭਰਾ, ਵੀਰਾਧਾ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੀਕ ਚੀਕ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਨ ਲੱਗ ਪਈ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਇਹ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਚੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸਸ ਵੱਲੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਚੀਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਰਾਖਸਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਹੇ ਕਕੁਤਸਥੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਖਸਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿਤੀ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟਣ ਤੇ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਭਾਰੀ ਰਾਖਸਸ ਹਿੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਝਟਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬਿਜਲੀ ਪੈਣ ਤੇ ਢਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੋਠੇ, ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਾਰਿਆ, ਚੁੱਕ ਚੁੱਕ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਹ ਕਈ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋਇਆ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੁਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਰਾਖਸਸ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਜੈ ਹੈ, ਤਾਂ, ਜੋ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਰਾਖਸਸ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਸ਼ਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਰ ਸਕਦਾ; ਆਉ, ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਜਮੀਨ ਵਿੱਚ ਗਾੜੀਏ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ! ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਰਾਖਸਸ ਲਈ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪ ਵੀਰਾਧਾ ਦੇ ਗਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਰਘੁਕੁਲ ਨਾਥ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੀਰਾਧਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ! ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ, ਮੇਰਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੀ ਪਹਚਾਣ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਮਹਾਨ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਗੰਧਰਵ ਤੁੰਬੁਰੂ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਵਾਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦੋਂ ਦਸ਼ਰਥਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ,'" "'ਤਦ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗਾ।' ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹ ਆਖ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੰਭਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜਾ ਵਿਸ਼ਰਵਾਣ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ! ਨੇੜੇ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਰਭੰਗ ਰਿਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਅੱਧਾ ਯੋਜਨ ਦੂਰ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮੁਨੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਉਥੇ ਜਾਓ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਲਾਈ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸੇਗਾ।" "ਹੇ ਰਾਮ! ਮੈਨੂੰ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਜਾਓ; ਰਾਖਸਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸਦਾ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।" "ਜੋ ਪਿਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ ਵੀਰਾਧਾ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਕੁਲ ਨਾਥ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ! ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸਸ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਲਈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਉਸਦੇ ਨਿਕਰਲੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀਰਾਧਾ ਦੇ ਗਲ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਫਾਵੜੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨਾਤਮਾ ਵੀਰਾਧਾ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਡੂੰਘਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦਿਆ।