ਜਦੋਂ ਰਾਖਸ ਵਿਰਾਧਾ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਥੱਲੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਬੜਾ ਭਾਲਾ ਉਠਾ ਕੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਉਹ ਰਾਖਸ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਭਾਲਾ ਹਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਗੂੰਜਦਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵਿਰਾਧਾ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਮੌਤ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ ਹੱਸਿਆ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਕਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੀਰ ਮਾਰੇ, ਉਹ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਯੌਨਦੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਵਿਰਾਧਾ, ਆਪਣੇ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਭਾਲਾ ਉਠਾ ਕੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਭਾਲੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਗਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਭਾਲਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਉਠਾ ਕੇ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਵਿਰਾਧਾ ਵੱਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਲਈ ਦੌੜ ਪਏ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ, ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਸਮਝ ਕੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਅਜੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿਆਂ।" "ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੇ ਇਹ ਰਾਤ ਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ, ਉਥੇ ਹੀ ਅਸੀਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂਗੇ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ।" ਵਿਰਾਧਾ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ, ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵਿਰਾਧਾ ਭਿਆਨਕ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਿੱਧਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਸ਼ੁਭ ਜੀਵ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਸੱਪ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਰਾਧਾ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਦੇਖਿਆ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ। "ਇਹ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਚਾ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਇਕ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਖਸ ਵੱਲੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਬਾਘ ਤੇ ਚੀਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਲੈਣਗੇ—ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ! ਹੇ ਕਕੁਤਸਥੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਖਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਬਾਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਬਾਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਬਾਹ ਤੁੱਟਣ ਤੇ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਰਾਖਸ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਭਾਈਆਂ ਨੇ ਮੁੱਕੇ, ਬਾਹਾਂ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਮਾਰਿਆ। ਕਈ ਤੀਰਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਵਾਰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੁਚਲਿਆ, ਉਹ ਰਾਖਸ ਫਿਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਤੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ, ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਰਾਖਸ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਮਰ ਸਕਦਾ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦਫਨ ਕਰੀਏ।" "ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਰਾਖਸ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਡਰਾਉਣੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਖੱਡਾ ਖੋਦੋ," ਤੇ ਵਿਰਾਧਾ ਦੀ گردਨ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਰਧਾ-ਪੂਰਕ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈ ਅਜਾਣਤਾ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮਵਾਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ; noble ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵੀ।" "ਇਕ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਖਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੁੰਬੁਰੂ, ਗੰਧਰਵ, ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋਇਆ ਸੀ।" "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਦੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ—'" "'ਤਦ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਸੁਵਰਗ ਜਾਵੇਂਗਾ।' ਉਸ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਆਖਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰੰਭਾ ਨਾਲ ਲਗਾਓ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਤੁਹਾਡੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਦਹਿ ਦੇਣ ਵਾਲੇ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਸ਼ਰਭੰਗਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਅੱਧੀ ਯੋਜਨਾ ਦੂਰ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ; ਉਸ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਜਾਓ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਲਾਈ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸੇਗਾ।" "ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਨੂੰ ਖੱਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਾਓ; ਇਹ ਰਾਖਸਾਂ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਰੀਤ ਹੈ।" "ਜੋ ਰਾਖਸ ਖੱਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ, ਉਹ ਸਦੀਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਕਕੁਤਸਥ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਵਿਰਾਧਾ, ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ— ਉਹ ਮਹਾਨ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੁਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, "ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਖਸ ਲਈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਖੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲੀ ਹਾਥੀ ਲਈ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੂਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਲਈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਖੱਡਾ ਖੋਦੋ," ਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਵਿਰਾਧਾ ਦੀ گردਨ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।