ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਉਥੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀਰਧਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਠੀਕ ਹੈ, ਰਾਘਵ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਚਾਈ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਜਾਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸ਼ਤਹਰਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ ਮੈਨੂੰ ਵੀਰਧਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕੱਟ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਛੇਦ ਸਕਦੇ।" ਵੀਰਧਾ ਨੇ ਚਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ, "ਇਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡੋ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਹੋ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਭੱਜ ਜਾਓ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਿਅੰਗੀ, ਦੁਰਚਿੱਤ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਅਧਮ, ਤੇਰੀ ਇਨ੍ਹੀ ਨੀਚਤਾ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ! ਤੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਹੋ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜਿੰਦ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਤਾਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਹਵਾ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਵੀਰਧਾ ਉੱਤੇ ਛੱਡੇ। ਉਹ ਤੀਰ, ਮੋਰ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਵੀਰਧਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀਰਧਾ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੀ ਝੰਡਾ ਵਰਗਾ ਭਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀਰਧਾ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਕਾਲ ਅੰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ ਹੱਸਦਾ, ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਉਂਘਿਆ, ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਵਰ ਪਾਵਣ ਕਰਕੇ, ਵੀਰਧਾ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਛੁਹਟ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਹੀ ਰੋਕ ਲਈ, ਤੇ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਘਵ ਭਰਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਰ, ਨੇ ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਭਾਲੇ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਭਾਲਾ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਕਾਲੀ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੀਰਧਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਖਸ, ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਾਰਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿਓ।" "ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਰਾਤ-ਚਰਣ ਲੈ ਜਾਂਦਾ, ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਡਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।" ਵੀਰਧਾ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਤੇ ਬਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਾਂਗ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਮੰਗਲਮਈ ਜੀਵ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਸੱਪ ਫਿਰਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਰਗਾ। ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਵੀਰਧਾ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਿਆ। "ਇਹ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਸੱਚਾ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਚੀਤੇ ਖਾ ਲੈਣਗੇ—ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਰਾਖਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ! ਕਕੁਤਸਥੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਨੇ ਰਾਖਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਟੁੱਟਣ ਤੇ, ਘਟਾ ਵਾਂਗ ਰਾਖਸ ਹਲ ਗਿਆ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਉਠਾ-ਉਠਾ ਕੇ ਪਟਕਿਆ। ਬਹੁਤ ਤੀਰਾਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਰਾਖਸ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੂੰ ਅਡੋਲ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਹਾ, "ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਇਹ ਰਾਖਸ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਆਉ, ਇਸ ਨੂੰ ਦਫਨ ਕਰੀਏ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਖਸ ਲਈ ਵੱਡਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਡਰਾਉਣੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ," ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵੀਰਧਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ گردਨ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ। ਰਾਘਵ ਜੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੀਰਧਾ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ! ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।" "ਰਾਮ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ, ਸੱਚੇ ਧਰਮਵਾਨ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।" "ਇੱਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਖਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਤੁੰਬੁਰੂ, ਗੰਧਰਵ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਕੋਲ ਅਰਜ਼ੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਰਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਦ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਰਾਮ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ—'" (ਇਹਾਂ ਕਹਾਣੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ...