ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦ ਰਾਮਚੰਦ੍ਰ ਜੀ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਵੰਸ਼ਜ ਸਨ, ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਠੀਕ ਹੈ, ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣੋ।" "ਮੈਂ ਜਾਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰਾਧਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕੱਟ ਜਾਂ ਵਿੱਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਆਏ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਚਲੇ ਜਾਓ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਨੇਤਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਰਾਧਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਅਧਮ, ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ! ਤੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਾਣ ਵਿੱਧੇ। ਉਹ ਸੱਤ ਸੁਨਹਿਰੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਬਾਣ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਦੀ ਹਵਾ, ਵਿਰਾਧਾ 'ਤੇ ਛੱਡੇ। ਉਹ ਬਾਣ, ਮੋਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਰਾਧਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਵਿੱਧ ਕੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਧਧਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦ ਵਿਰਾਧਾ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗਰਜਿਆ, ਤੇ ਭਾਲਾ ਹਿਲਾਉਂਦਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਮੁੰਹ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲਾ ਹੋਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵਿਰਾਧਾ 'ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੱਸਿਆ, ਠੀਕ ਖੜਾ ਰਿਹਾ, ਤੇ ਉਂਘਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਉਂਘਿਆ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਬਾਣ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਛੁਹ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਘਵਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਭਾਲੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਭਾਲਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਟੁੱਟੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਕਾਲੀ ਸਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਤੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਰਾਧਾ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਜਦ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਵਿਰਾਧਾ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦੋ ਸ਼ੇਰ-ਵਾਂਗ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭੁਜਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਅਡੋਲ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਤੁਰਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਆਉਣ ਦਿਓ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲੈ ਜਾਵੇ।" "ਉਹ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੇ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਏਹੀ ਸਾਡਾ ਰਸਤਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਰਾਤ ਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਤ ਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮੋਢੀ 'ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਦੋ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਢੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਗਰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਿੱਧਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਵੱਡੇ, ਘਣੇ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਸ਼ੁਭ ਜੀਵ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਸਪਾਂ ਵਿਆਪਕ ਸਨ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਚੌਥੀ ਸਰਗਾ ਸੁਣੋ। ਜਦ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ाली ਪੁੱਤਰ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵਿਰਾਧਾ ਦੁਆਰਾ ਉਠਾ ਕੇ ਲੈ ਜਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਿਆ। "ਇਹ ਰਾਮ ਹੈ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਚਾ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੁਆਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਚੀਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਲੈਣਗੇ—ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੋ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ! ਕਕੁਤਸਥੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਸੱਜਾ ਬਾਂਹ ਤੋੜਿਆ। ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟ ਕੇ, ਉਹ ਬੱਦਲ-ਵਾਂਗ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਹਿਲਦਾ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ, ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ। ਬਹੁਤ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿੱਧੇ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖਮੀ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੁੱਟੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਫਿਰ ਵੀ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਆਉ, ਇਸ ਨੂੰ ਦਫਨ ਕਰੀਏ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਲਈ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਗੱਡਾ ਖੋਦੋ," ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵਿਰਾਧਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਹ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਇੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਮਰਦ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਧਰਮਵਾਨ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੁੰਬੁਰੂ ਹਾਂ, ਇਕ ਗੰਧਰਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਰਵਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਵਿਰਾਧਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰਿਆ।