ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਧ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਅਜ 오늘 ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਈ, ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਵੇ ਜਾਂ ਰਾਜ ਖੋ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗੇ। ਰਾਮ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ, ਅੰਜੂਆਂ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਗਲੇ ਰੁੰਝਦੇ ਹੋਏ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪਰ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਜਿਵੇਂ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਫੁਫਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ: "ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਿਨਾ ਸਹਾਰੇ ਦਿਖਦੇ ਹੋ; ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁੱਖੀ ਹੋ?" ਲਕਸ਼ਮਣ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀਰਧਾ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਾਲ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਜਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਜ ਮੈਂ ਵੀਰਧਾ 'ਤੇ ਉਹੀ ਗੁੱਸਾ ਉਤਾਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਰਾਜ ਲਈ ਭਰਤ 'ਤੇ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਤੀਰ, ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਤੜਪ ਜਾਵੇ।" ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਵਾਅਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਰਗ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀਰਧਾ ਦੁਬਾਰਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈ: "ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਨੋਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?" ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 'ਤੇ, ਰਾਮ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ, ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਵੀਰਧਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਮੈਂ ਜਾਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਮਾਂ ਸ਼ਤਹਰਦਾ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਵੀਰਧਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ: ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂ ਛੇਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਇਹ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਛੱਡੋ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਹੋ, ਦੋਨੋਂ ਦੌੜ ਜਾਓ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਦੋਨੋਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਰਾਮ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਉਸ ਵਿਅੰਗੀ ਤੇ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰਧਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ: "ਅਸਫਲ, ਨਿਕੰਮਾ, ਤੂੰ ਮੌਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ; ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਹਿ, ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਤਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵੀਰਧਾ 'ਤੇ ਤੀਰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਤ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਗਰੁੜ ਦੀ ਹਵਾ। ਉਹ ਤੀਰ, ਮੋਰ-ਪੰਖ ਵਾਲੀ ਵੀਰਧਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਾਂਗ ਭਾਲਾ ਹਲਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਦਿਖਦਾ ਹੈ। ਦੋ ਭਰਾ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਸ ਵੀਰਧਾ 'ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੱਸਦਾ, ਠੀਕ ਖੜਾ ਰਹਿ ਕੇ ਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਵੀਰਧਾ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ, ਤੇ ਭਾਲਾ ਲੈ ਕੇ ਰਾਘਵਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਭਾਲੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਾਲਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਕੇ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੋਨੋਂ ਭਰਾ, ਕਾਲੀ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਭਾਵੇਂ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਬਬਰ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਕਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ, ਉਸ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਰਾਤ ਦਾ ਯਾਤਰੀ ਜਾਂਦਾ, ਉਹੀ ਸਾਡਾ ਰਸਤਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਆਪਣੇ ਤਾਕਤ ਤੇ ਹੌਸਲੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ, ਦੋਨੋਂ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ, ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ। ਦੋ ਰਾਘਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਢਿਆਂ 'ਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਵੀਰਧਾ, ਡਰਾਉਣੀ ਗੂੰਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੰਗਲ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਕਾਲੀ ਘਟਾ ਵਾਂਗ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ, ਸ਼ੁਭ ਜੀਵਾਂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਵਾਅਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਚੌਥਾ ਸਰਗ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਘਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਖਦੀ ਹੋਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਦੀ ਹੈ। "ਇਹ ਰਾਮ, ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਚਾ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੱਲੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਬਰ ਸ਼ੇਰ ਤੇ ਚੀਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ—ਮੈਨੂੰ ਛੱਡੋ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ! ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਮ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਨੋਂ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਘਟਾ ਵਾਂਗ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਹਿਲਦਾ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਨੋਂ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਾਰਦੇ, ਉਠਾ-ਉਠਾ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਟਕਦੇ ਹਨ।