ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਅੱਜ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੂਰ ਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਮੱਝਲੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅੱਜ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਰਾਜ ਗੁਆਉਣ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਇੰਝ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਅਤੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਪਰ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਅਸਹਾਇ ਦਿਖਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਕਕੁਤ੍ਸਥ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ?" "ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਦੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਅਸੁਰ ਵੀਰਾਧਾ ਮਾਰੇਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਖੂਨ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਰੇਗਾ। ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਰਤ ਵੱਲ ਰਾਜ ਲਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਹੀ ਗੁੱਸਾ ਮੈਂ ਵੀਰਾਧਾ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵਜਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਤੀਰ, ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਦੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਛਾਤੀ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤੜਫਦਾ ਹੋਇਆ।" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਤੀਜੇ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਅਸੁਰ ਵੀਰਾਧਾ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜੀ, "ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਂ ਰਹੇ ਹੋ?" ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਅੱਗ ਬਰਾਬਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵੀਰਾਧਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਸੱਚੀ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ ਰਾਘਵ। ਮੈਂ ਜਾਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਮੈਨੂੰ ਵੀਰਾਧਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ—ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੱਟ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਛੇਦ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡੋ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਭੱਜ ਜਾਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਵਿਗੜੇ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵੀਰਾਧਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਅਪਵਿਤ੍ਰ, ਨੀਚ ਤੇ ਅਧਮ! ਤੂੰ ਮੌਤ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਖੜਾ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਤੂੰ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਤੀਖੇ ਤੀਰ ਤਾਣ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸੁਰ ਉੱਤੇ ਵੱਧ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜੋ ਗਰੁੜ ਦੇ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਉਹ ਤੀਰ, ਮੋਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਸੁਰ ਵੀਰਾਧਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ, ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਅਸੁਰ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਰੱਖਿਆ, ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕਿਆ, ਤੇ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਤੂਫਾਨ ਵਾਂਗ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਉਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਦਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਝੰਡੇ ਵਰਗਾ ਭਾਲਾ ਲਹਿਰਾਉਂਦਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਨੇ, ਉਸ ਅਸੁਰ ਵੀਰਾਧਾ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਕਾਲ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੌਤ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਉਹ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰ ਹੱਸਿਆ, ਥਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਨਹੀਂ, ਉਲਟਾ ਵੱਡਾ ਜੰਘਿਆ, ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਜੰਘਿਆ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵੀਰਾਧਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਭਾਲਾ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਰਾਘਵਾਂ ਵੱਲ ਵੱਧਿਆ। ਰਾਮ, ਜੋ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਭਾਲੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਦੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਭਾਲਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਟੁੱਟੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਜੋ ਕਾਲੀ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਏ। ਪਰ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰ, ਭਾਵੇਂ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਸ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਥੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਲੈ ਜਾਣ ਦੇ।" "ਜਿਥੇ ਇਹ ਰਾਤ ਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਅਸੁਰ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਇੱਕ ਐਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਂ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ, ਸ਼ੁਭ ਜੀਵਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ, ਵਿਆਸ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੇ ਚੌਥੇ ਸਰਗ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਨੇ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸੁਰ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰ ਉਠੀ, "ਇਹ ਰਾਮ ਹਨ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਚੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਅਸੁਰ ਵੱਲੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਚੁੱਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਬਾਘ ਤੇ ਚੀਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣਗੇ—ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ! ਹੇ ਕਕੁਤ੍ਸਥ ਭਰਾਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਅਸੁਰ ਦੀ ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤੀ। ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਟੁੱਟਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਅਸੁਰ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਜਰ ਨਾਲ ਟੁੱਟੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।