ਇੱਕ ਵਾਰ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿਚ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਚਾਨਕ, ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧਾ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਿਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ, ਧਨੁ, ਬਾਣ, ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਤਪਸਵੀ ਹੋ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ?" ਫਿਰ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਪਾਪੀ, ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ? ਮੈਂ ਵਿਰਾਧਾ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਇਸ ਉਜਾੜ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਉੱਚ ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ।" ਅਤੇ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋ ਪਾਪੀ, ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਖੂਨ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇੰਝ, ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਦ-ਮੱਤ, ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ, ਬਨਾਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵਾਂਗ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹਿਲੀ। ਰਾਮ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਿਰਾਧਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ, ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਡਰੀ ਹੋਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਵੇਖੋ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਇਹ ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਧਰਮਵਾਨ ਰਹੀ, ਵਿਰਾਧਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੈ।" "ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪਲੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ—ਇਹ ਸਭ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਅੱਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਉਹ ਜੋ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ।" "ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਅੱਜ ਉਹ ਮੇਰੀ ਮੱਧ ਪਤਨੀ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁਕੀ।" "ਮੇਰੇ ਲਈ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਦਨਾਕ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ, ਨਾ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਖੋਣਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੰਝੂਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੁੰਝ ਗਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਦਬੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਫੁਫਕਾਰਦਾ, ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਇੰਦ੍ਰ ਵਾਂਗ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਸਹਾਇ ਦਿਖਦੇ ਹੋ; ਰਾਮ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਜ਼ਰ ਹਾਂ?" "ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਬਾਣ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧਾ, ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਗਵਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਮੈਂ ਭਰਤ ਵੱਲ ਰਾਜ ਲਈ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਵਿਰਾਧਾ ਉੱਤੇ ਉਤਾਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵੱਜਰ ਪਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੇਰਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਾਣ, ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਤੜਫੇ।" ਹੁਣ, ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਉੱਥੇ, ਵਿਰਾਧਾ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?" ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 'ਤੇ, ਇक्ष੍ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਿਰਾਧਾ, ਰਾਮ ਦੇ ਸੱਚੇ ਸ਼ੌਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ; ਸੁਣੋ, ਰਾਘਵ!" "ਮੈਂ ਜਾਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰਾਧਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।" "ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਮਿਲੇ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਨਾ ਮਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂ ਛੇਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਇਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੋ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਹੋ, ਦੋਵੇਂ ਭੱਜ ਜਾਓ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਰਾਮ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਵਿਅੰਗੀ, ਮੰਦ-ਮੱਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, "ਪਾਪੀ, ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਘਟੀਆ ਅਤੇ ਵੰਜਿਤ ਹੈ! ਤੂੰ ਮੌਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ; ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਹਿ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚ ਸਕਦਾ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਬਾਣ ਲਗਾ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਉੱਤੇ ਚਲਾਏ। ਉਹ ਸੱਤ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਬਾਣ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ, ਰਾਮ ਨੇ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਬਾਣ, ਵਿਰਾਧਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੇਦ ਕੇ, ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਰੱਖਿਆ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਰਛੀ ਫੜੀ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਖਿਆ, ਬਰਛੀ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਧਵਜ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਾਇਆ, ਮੂੰਹ ਖੁੱਲਾ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਦੋ ਭਰਾ ਨੇ, ਵਿਰਾਧਾ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੱਸਿਆ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਖੜਾ ਰਹਿਆ, ਅਤੇ ਜੌਂਹਾ ਲਿਆ; ਜੌਂਹ ਲੈਂਦਿਆਂ, ਤੇਜ਼ ਬਾਣ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ। ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਵਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਬਾਣਾਂ ਦੇ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਲਿਆ, ਫਿਰ ਬਰਛੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਘਵਾਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ। ਰਾਮ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਂ ਸ਼ੂਰ, ਨੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਵੱਜਰ ਵਾਂਗ ਬਰਛੀ ਨੂੰ ਦੋ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬਰਛੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਕੱਟੀ ਹੋਈ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਵੱਜਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗੇ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਨੇ, ਕਾਲੀ ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜੋਰ ਨਾਲ ਵਿਰਾਧਾ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਹੁਤ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਦੋ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜਕੇ, ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸਾਡੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦਿਓ।" "ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੇ, ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ, ਸਾਨੂੰ ਲੈ ਜਾਵੇ; ਇਹੀ ਸਾਡਾ ਰਸਤਾ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਰਾਤ ਦਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲਾ ਜਾਵੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਧਾ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੀ ਕਥਾ, ਵੈਦਕ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਨਾਲ, ਅੱਗੇ ਵਧੀ।