ਇਕ ਦਿਨ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤਦਾਰ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਮਨੁੱਖ-ਭਖਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਡੂੰਘੀਆਂ, ਮੂੰਹ ਵੱਡਾ, ਪੇਟ ਅਜੀਬ ਤੇ ਫੂਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਿਲੱਖਣ, ਅਸਮਾਨ, ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਮਰ 'ਤੇ ਵਾਗਾ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਵੀ ਚਰਬੀ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਖੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ੇਰ, ਚਾਰ ਬਾਘ, ਦੋ ਭੇੜੀਏ, ਦਸ ਚਿਤਕਬਰੇ ਹਿਰਣ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸਿਰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਿੰਗ ਤੇ ਚਰਬੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਸੂਲ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਮਾਨੋ ਕਲਿ-ਅੰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਵਾਂਗ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਕਰੋਸ਼ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜੱਟੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਜੀਵਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਤਪਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਇਸ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਪਾਪੀ, ਅਧਰਮੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ?" "ਮੈਂ ਵਿਰਾਧਾ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰ-ਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਮਹਿਲਾ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ। ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਪੀਆਂ, ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਖੂਨ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਐਸਾ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਵਿਰਾਧਾ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਦਬਦਬੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਗਈ, ਮਾਨੋ ਪਵਨ ਵਿੱਚ ਕੇਲਾ ਦਾ ਪੌਦਾ ਹਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿਰਾਧਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਵੇਖ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, "ਦੇਖੋ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਨਿਆਈ ਹੈ, ਵਿਰਾਧਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੈ।" "ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਦਾ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਸੀ—ਇਹ ਸਭ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਅੱਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ, ਜੋ ਰਾਜ ਤੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਾਸਤੇ, ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਅੱਜ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮੱਧਲੀ ਮਾਂ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" "ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਰਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਛੂਹਿਆ, ਨਾ ਕਿ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਰਾਜ ਦੀ ਹਾਨੀ।" ਰਾਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਹੰਝੂਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਕੀ ਹੋਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੁਣੀ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਮਾਨੋ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਫੁਫਕਾਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਬੋਲਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਸਹਾਇ ਹੋ ਕੇ ਦਿਖਦੇ ਹੋ। ਕਕੁਤਸਥ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਦੁੱਖ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?" "ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਵਿਰਾਧਾ ਦਾ ਖੂਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵਗੇਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਗੁੱਸਾ ਮੈਂ ਰਾਜ ਲਈ ਭਰਤਾ ਵਲ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਵਿਰਾਧਾ ਉੱਤੇ ਵਰਜਾਂਗਾ, ਮਾਨੋ ਇੰਦਰ ਵਜਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਤੀਰ, ਮੇਰੀ ਬਾਂਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸੀਨੇ 'ਤੇ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਕੱਟ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿਗਾ ਦੇਵੇਗਾ।" ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦੀ ਤੀਜੀ ਸਰਗਾ। ਵਿਰਾਧਾ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦਾ ਹੋਇਆ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?" ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ 'ਤੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਮ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਿਰਾਧਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, "ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ, ਰਾਘਵ। ਮੈਂ ਜਾਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸਤਹਰਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰਾਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੈ: ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਕੱਟਿਆ ਜਾਂ ਛੇਦਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਇਹ ਮਹਿਲਾ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ, ਤੁਰ ਜਾਓ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਰਾਮ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਵਿਲੱਖਣ ਤੇ ਬੁਰੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਿਰਾਧਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪਾਪੀ, ਤੇਰਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਨੀਚ ਤੇ ਵਿਹਾਰਤ ਹੈ! ਤੂੰ ਮੌਤ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ, ਤੂੰ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ।" ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਿਆ, ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਲਾ ਕੇ, ਵਿਰਾਧਾ ਉੱਤੇ ਚਲਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੱਤ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਪਵਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਡਦੇ ਤੀਰ, ਵਿਰਾਧਾ 'ਤੇ ਚਲਾਏ। ਉਹ ਤੀਰ, ਵਿਰਾਧਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੇਦਦੇ ਹੋਏ, ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਲਾਲ ਖੂਨ ਨਾਲ ਲਪਟੇ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਡਿੱਗ ਗਏ। ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣਾ ਭਾਲਾ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਗੱਜਦਾ, ਭਾਲਾ ਹਲਾਉਂਦਾ, ਮਾਨੋ ਇੰਦਰ ਦਾ ਝੰਡਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਖੁਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਨੇ, ਵਿਰਾਧਾ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਕਲਿ-ਅੰਤ ਦੀ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੱਸਿਆ, ਡਟ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਉਂਘਿਆ; ਜਦ ਉਹ ਉਂਘਿਆ, ਉਹ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਵਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਛੂਹ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੂ ਦਬਾ ਲਈ, ਫਿਰ ਭਾਲਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਘਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵੱਲ ਵਧਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੰਡਕ ਅਰਣ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਦਿਲਕਸ਼, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵਿਰਾਧਾ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋਈ, ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੀ ਲੜਾਈ ਜਾਰੀ ਸੀ।