ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਤਪस्वੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਲੋਕ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਚੇ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਕੇਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ। ਉਥੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਮਨੁੱਖ-ਭੱਖੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗਹਿਰੀਆਂ, ਮੂੰਹ ਵੱਡਾ, ਪੇਟ ਉਭਾਰਿਆ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ, ਉਚਾ, ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਚਰਬੀ ਅਤੇ ਖੂਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਿੰਘ, ਚਾਰ ਬਾਘ, ਦੋ ਭੇਡੀਆ, ਦਸ ਚਿਤਕਬਰਾ ਹਿਰਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸਿਰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੀੰਗ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਲੇ 'ਤੇ ਲਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਸੀ; ਜਦ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਵੱਜਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਮੌਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਕਿਹਾ: "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਜਟਾਓਂ ਅਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁਣ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਧਣੁ, ਤੀਰ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੋ ਕੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਤਪस्वੀ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹੋ?" "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਦੁਸ਼ਟ, ਅਧਰਮੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ? ਮੈਂ ਵਿਰਾਧਾ ਹਾਂ, ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਇਸ ਕਠਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਨਾਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ।" "ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਪੀ, ਮੈਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਖੂਨ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇੰਝ, ਦुषਟ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਰਾਧਾ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਡਰ ਕਰ ਕੰਬ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਨ ਵਿੱਚ ਕੇਲਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕੰਬਦਾ ਹੈ। ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਧਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਗਿਆ। "ਦੇਖੋ, ਮੀਠੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਸਤਕਰਮ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਵਿਰਾਧਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪਲੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ—" "ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਅੱਜ ਤੁਰੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਰਾਜ ਦੀ ਲਾਲਚ ਨਾ ਰੱਖਦੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ; ਅੱਜ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਲਈ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੁਆਰਾ ਛੂਹਣਾ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਗੁਆਉਣਾ ਵੀ, ਸਮੁੱਚੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੈ, ਹੇ ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ।" ਜਦੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਇੰਝ ਬੋਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੰਝੂਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਈ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਫੁਫਕਾਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੁਸੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਵਿਹਣ ਦਿਸਦੇ ਹੋ; ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਸੋਗ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਦ ਮੈਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ, ਇੱਥੇ ਹਾਂ?" "ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਦੀ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਵਿਰਾਧਾ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਮਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਮੈਂ ਕਦੇ ਭਰਤ ਵੱਲ ਰਾਜ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਹੁਣ ਵਿਰਾਧਾ 'ਤੇ ਉਤਾਰਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣਾ ਵਜਰ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਸੁੱਟਦਾ ਹੈ।" "ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਤੀਰ, ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੈਂ ਕੇ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਤੜਪੇ।" ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਰਗ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜ ਗਈ: "ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?" ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਰਾਧਾ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਸਚੀ ਸੀ, ਬੋਲਿਆ: "ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ।" "ਮੈਂ ਜਾਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਸ਼ਤਹ੍ਰਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰਾਧਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ: ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਕਟਿਆ ਜਾਂ ਚੀਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਇਹ ਨਾਰੀ ਛੱਡੋ ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਹੋ, ਦੋਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਜਾਓ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਿਰਾਧਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਦੁਸ਼ਟ, ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੰਨਾ ਨਿਕਰੈ! ਤੂੰ ਮੌਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈਂ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਰਹਿ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਛੱਡ ਕੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਣੁ ਤਣਿਆ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਲਗਾਤਾਰ ਚਲਾਏ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੱਜੇ। ਆਪਣਾ ਧਣੁ ਤਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਪਵਨ ਵਾਂਗ, ਗਰੁੜ ਦੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੀਰ ਚਲਾਏ। ਉਹ ਤੀਰ, ਵਿਰਾਧਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੋਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗੇ। ਜਖਮੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖਿਆ, ਭਾਲਾ ਉਚਕਾ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੱਲ ਭੜਕਦਾ ਹੋਇਆ ਵੱਜਿਆ।