ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਘਵ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦਾ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਲ, ਕੰਦ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹੋਰ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਸਿਧ ਪੁਰਸ਼, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸਾਫ-ਸੁਥਰੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭੀ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ, ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਦੂਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾਨਨਵਾਜ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਜੰਗਲ ਦਾ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਿੱਸਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਪੰਛੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਸਿਰਫ਼ ਝੀਂਗਰਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਮਨੁੱਖ-ਭੱਖੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਜਾਨਵਰ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਡੂੰਘੀਆਂ, ਮੂੰਹ ਵੱਡਾ, ਪੇਟ ਉਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਜੀਬ ਤੇ ਵਿਗੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਹੁਤ ਉੱਚਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਾਘ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਵੀ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਤੇ ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਤੰਕ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸਿੰਘ, ਚਾਰ ਬਾਘ, ਦੋ ਭੇੜੀਏ, ਦੱਸ ਚਿਤਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਦਾ ਸਿਰ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਸਿੰਗ ਤੇ ਚਰਬੀ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸੂਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਰੱਖੇ ਸਨ। ਉਹ ਗੱਜ ਕੇ ਚੀਕਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਿਆ, ਮਾਨੋ ਕਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਧਰਤੀ ਕੰਬਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜਟਾਧਾਰੀ ਤੇ ਛਾਲਾ ਪਾਏ ਹੋਏ ਆਏ ਹੋ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਧਨੁਸ਼-ਬਾਣ ਤੇ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਹੋ, ਫਿਰ ਇੱਥੇ ਤਪਸਵੀ ਹੋ ਕੇ ਔਰਤ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਪਾਪੀ, ਅਧਰਮੀ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੇ? ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀਰਾਧਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਲੈਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੇਗੀ। ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਪਾਪੀ, ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਖ਼ੂਨ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇੰਝ ਉਸ ਦੁਸ਼ਟ, ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਵੀਰਾਧ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀਤਾ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਹਿੱਲਦਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਵੀਰਾਧ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਵੇਖ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਮੇਰੀ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਵੀਰਾਧ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਪਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੁਖ-ਸੁਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਪਲੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਰ ਚਾਹ ਪੂਰੀ ਹੋਈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਅੱਜ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ, ਜੋ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੱਜੀ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਮੇਰੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸੰਕਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਭੇਜਿਆ, ਅੱਜ ਉਸ ਮੇਰੀ ਮੱਧਲੀ ਮਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਛੂਹ ਲਿਆ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਜਾਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।" ਰਾਮ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਸੱਪ ਵਾਂਗ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਧਾਰਣ ਦਿਖਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ? ਅੱਜ, ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੀਰਾਧਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਖ਼ੂਨ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਗੁੱਸਾ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹੀ ਗੁੱਸਾ ਵੀਰਾਧ ਉੱਤੇ ਵਰਤਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਵਜਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਤੀਰ, ਮੇਰੇ ਬਾਂਹ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਲਵੇ, ਤੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਤੜਪੇ।" ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕਿ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰਣਯਕਾਂਡ ਦਾ ਤੀਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸੁਣੋ। ਫਿਰ, ਵੀਰਾਧਾ ਨੇ ਫਿਰ ਆਵਾਜ਼ ਮਾਰੀ, ਜੰਗਲ ਗੂੰਜ ਉਠਿਆ: "ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਮ ਨੇ, ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਵੀਰਾਧਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਸੱਚੀ ਸੀ, ਆਖਿਆ, "ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ! ਮੈਨੂੰ ਜਾਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਤੇ ਸਤਹ੍ਰਦਾ ਦੀ ਮਾਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਵੀਰਾਧਾ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇ: ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੱਟ ਸਕਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਛੇਦ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਔਰਤ ਛੱਡ ਦਿਓ ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੋਵੇਂ ਭੱਜ ਜਾਓ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਰਾਮ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਵਿਗੜੇ ਤੇ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਵੀਰਾਧ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ! ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਨੀਚ ਤੇ ਵਿਹੀਣਾ ਹੋ ਗਿਆ? ਤੂੰ ਮੌਤ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਜਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬਚੇਂਗਾ।" ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਲਾ ਕੇ ਵੀਰਾਧ ਨੂੰ ਵੱਜੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪੰਖ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੱਤ ਤੀਰ ਛੱਡੇ, ਜੋ ਗਰੁੜ ਦੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਉਹ ਤੀਰ, ਮੋਰ ਪੰਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਵੀਰਾਧ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੀਦਦੇ ਹੋਏ, ਖ਼ੂਨ ਨਾਲ ਲਤਪਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।