ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਹ ਤਪੋਮਈ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਵਾਨੀ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਘਿਆ ਭੇਟ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ, ਨਗਰ ਦੀ, ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ, ਦੇਸ਼ ਦੀ, ਸਬੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸਲ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੇਵ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਵੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤਪਸਵੀ, ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲੇ। ਇਹ ਸਭ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਆਸਨ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਗਮਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ, ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੇਘ ਵਰਸਣ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ ਜੋ ਨਿਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਜਾਂ ਖੋਇਆ ਹੋਇਆ ਵਸਤੂ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਲਾਭ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਉਣ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਹੁਣ ਆਖੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕੀ ਕਰਾਂ?" "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਮੇਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਈ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਕਦੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹੋ ਗਏ ਹੋ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰ ਘੜੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੁੰਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਏ ਹੋ?" "ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੋ, ਨਿਰਭਯ ਹੋ ਕੇ ਮੰਗੋ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੈਵੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਆਗਮਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸੁਭਾਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਉੱਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਦੇ ਇਹ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਿਮਰ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਰਤੀ ਸੀ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਹੁਣ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਵਧੀਆ ਤੇ ਵਿਸ਼ਤ੍ਰਿਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੋਮਾਵਲੀਆਂ ਖੜੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਚਲਣ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵਸੀਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹਨ।" "ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਮੈਂ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਦੋ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਵਾਘਦੇ ਹਨ।" "ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਯਜਨ ਕਈ ਵਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਪੂਰਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਚਾਤੁਰ ਅਸੁਰ, ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ, ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਵਨ-ਕੁੰਡ ਉੱਤੇ ਮਾਸ ਤੇ ਲਹੂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਤਪ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਥੱਕ ਕੇ, ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਹਾਲਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤਪ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦਿਓ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਰਤਾ ਅਟੱਲ ਹੈ।" "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦਿਓ, ਜੋ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਵਾਲ ਕਾਂਵੇ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਉਸਦੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋ ਅਸੁਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟਿਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਦੋ ਅਸੁਰ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਾ ਆਉ। ਮੈਂ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ—ਇਹ ਦੋ ਅਸੁਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ। ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਪੋਧੀ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ।" "ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੰਤਰੀ ਵੀ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਆਦਿ ਸਭ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ, ਪਰ ਅਨਾਸਕਤ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਮੈਨੂੰ ਦਿਓ। ਯਜਨ ਦੀ ਮਿਆਦ ਸਿਰਫ਼ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਮਈ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਆਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭੇਦ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਗਹਿਰੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਡੋਲ ਪਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੀਟ ਤੋਂ ਉੱਠ ਗਿਆ। ਇਥੇ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਮਕਥਾ ਦਾ ਉਨੀਵਾਂ ਸਰਗ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਈ ਇਸ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵੱਲ ਚੱਲੋ।