ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤਾ, “ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਲਵੇਗਾ, ਉਹੀ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਵਰ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।” ਜਦੋਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਭਾਰੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਾਘਵ—ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਜ్ఞ ਵੇਖਣ ਆਏ। ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ, ਨੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। “ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਦਵਾਨ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਪਲਕ ਛਕਦੇ ਹੀ ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਮੋੜ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਣ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਾਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਚੋਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਧੁਨੀ ਐਨੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਗੂੰਜ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਉਚਾ ਚੁੱਕਿਆ। ਪਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਅਯੋਧਿਆਪਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਹੋਈ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਉਰਮਿਲਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਵਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਤੀ-ਭਕਤ ਰਹੀ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ। ਇਥੇ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ੧੧੮ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਵਤੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਚੁੰਮਿਆ। “ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸਾਫ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਸਵਯੰਵਰ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ, ਮੈਂ ਸਭ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਨੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਆ ਗਈ ਸੀ; ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਦਿਨ ਭਰ ਰੋਟੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਸੁੱਤ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਧਰ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਤਾਜ਼ਾ ਨ੍ਹਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਕੰਮੰਡਲ ਲੈ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਨਿਯਤ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਈਆਂ, ਤਾਂ ਲਾਲੀ ਮਿੱਲੀ ਧੂੰਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਰੰਗ ਵਰਗਾ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਡ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਰੱਖਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਘਣੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ; ਇਥੇ ਤਕ ਕਿ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੀ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਦਕਿ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਰਾਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਚਾਂਦਨੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟਿਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। “ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ; ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਹੁਣ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਜਾ; ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ, ਪਿਆਰੀ ਧੀ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਅਨਸੂਯਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਐਸਾ ਸਜਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਤਪਸਵਿਨੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੀ ਸਨੇਹ ਦੀ ਭੇਟ ਤੇ ਆਨੰਦਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਤਪਸਵਿਨੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਪੋਸ਼ਾਕ, ਗਹਿਣੇ, ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੀ ਭੇਟ। ਰਾਮ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਇੱਨੀ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਅਤੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ੇਰ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ-ਵਾਸੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤਪਸਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਵਿਪਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। “ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ-ਭਖਸ਼ਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਹਨ ਜੋ ਲਹੂ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬੇਧਿਆਨ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੁਝ ਬਚਿਆ ਹੋਵੇ; ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।” “ਇਹ ਉਹੀ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਇਸ ਕਠਿਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਗੁੱਚੇ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ੧੧੯ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਰਣਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਗ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਸੀ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਅੰਗਨ ਸਦਾ ਸੁੱਚਾ ਸੀ, ਵਿਅੰਤ ਹਰਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।