ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਰੁਣ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਅਖੂਤ ਤੀਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤੂਣੀਅਾਂ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਇੰਨਾ ਭਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਆਮ ਇਨਸਾਨ ਤਾਂ ਕੀ, ਰਾਜੇ ਵੀ ਬੜੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮੋੜਣਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ। ਉਸ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਸੱਚੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ: "ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਇਸਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਲਵੇਗਾ, ਉਸਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਜਦ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਉਹ ਪਰਵਤ ਵਰਗਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਘਵ—ਰਾਮ—ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਏ। ਉੱਥੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ।" ਸੰਤ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆ ਕੇ ਰਖ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਪਲਕ ਝਪਕਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣ ਕੇ ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ, ਧਨੁਸ਼ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗ ਪਈ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਸੱਚਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਚੁੱਕਿਆ। ਪਰ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਮੇਰੇ ਸੱਸੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਤੇ ਨੈਤਿਕ ਭੈਣ ਉਰਮਿਲਾ ਨੂੰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਇਥੇ ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ੧੧੮ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਸਿਰ ਤੇ ਚੁੰਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸਾਫ, ਸੁਗਠਿਤ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੂਰਾ ਸਵਯੰਵਰ ਸੁਣਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਤ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਪੰਛੀ ਜੋ ਦਿਨ ਭਰ ਖੁਰਾਕ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ, ਹੁਣ ਸੁੱਤਣ ਲਈ ਬੈਠ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵੀ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਲੈ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਵੀ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਧੂੰਆਂ, ਜੋ ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਰਗਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਹੈ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਲਝਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਰੱਖਤ ਘਣੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਪੱਤੇ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਓਝਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਰਾਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਾ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਚੰਦਰਮਾ, ਚੰਦਨੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ; ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਜਧਜ ਕੇ ਆ; ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ, ਹੇ ਬੱਚੀ, ਆਪਣੇ ਦਿਵਿਆ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਸਜ ਕੇ, ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਾਮ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਤਪਸਵਿਨੀ ਅਨਸੂਯਾ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਤੋਹਫੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਤਪਸਵਿਨੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਤੋਹਫੇ: ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ। ਰਾਮ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਇਸ ਆਦਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ—ਇਹ ਆਦਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਰਾਮ, ਜਿਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿਧ ਪੁਰਖਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ ਬਿਤਾਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੇਰ-ਸਮਾਨ ਭਰਾ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਸ਼ਰਮਵਾਸੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋਏ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮਵਾਸੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤਪਸਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਖਤਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। "ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਖੂਨ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਇਹ ਜੀਵ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬੇਖ਼ਬਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਹੋਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਇਹ ਉਹ ਰਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇਰਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਥੇ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ੧੧੯ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਾਲਮੀਕ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਰੰਯ ਕਾਂਡ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਰਗ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।