ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਿਪਟੀ ਹੋਈ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਲੇ ਸੁੱਟਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਬੇਅਉਲਾਦ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਿਆਰ ਦੇ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈ," ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਪਿਆਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਇੱਕ ਵਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ, "ਇਹੀ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਹੀ ਧੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਿਲੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਤਕਰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਮਮਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਵਰਗੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਹੋ ਗਈ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਕੁੜੀ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦਾ ਢੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਸਹਿਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਪਮਾਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ, ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਾ ਸੂਝਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਰਾਕ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੈਂ ਔਰਤ ਦੀ ਕੋਖੋਂ ਜਨਮੀ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਸੋਚਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਯੋਗ ਤੇ ਢੁੱਕਵੇਂ ਵਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ: "ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਸਵਯੰਵਰ ਕਰਵਾਂਗਾ।" ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਯਗ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਬਲੀ ਵਰੁਣ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਖੁੱਟ ਤੀਰ-ਤੋਣੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਇੰਨਾ ਭਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਚਾਹ ਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹਿਲ ਸਕਿਆ; ਰਾਜੇ ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਸੁੱਤਣਾ ਤਾਂ ਦੂਰ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ: "ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤਣ ਕੇ, ਤੀਰ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇਗਾ, ਉਹੀ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਵਰ ਬਣੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇ ਭਾਰੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਲਾਜ਼ ਨਾ ਚੁੱਕ ਸਕਣ ਕਰਕੇ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਘਵ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਯਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਏ। ਉਥੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ: "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਦੇਵੀ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਇਆ; ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜਲਦੀ ਹੀ, ਬਲ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਤਣ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਤਾਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਤੋੜ ਕੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ 'ਚ ਵੰਡ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਧੁਨ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਜਲੀ ਡਿੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਤਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਲ-ਪਾਤ੍ਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਜਦ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਸੱਸ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਛੋਟੀ ਭੈਣ, ਸੋਹਣੀ ਉਰਮੀਲਾ, ਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਲਈ ਵਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵਯੰਵਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਾਲ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ ੧੧੮ਵਾਂ ਸਰਗ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਮੱਥਾ ਚੁੰਮ ਲਿਆ। "ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਾਫ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਸੀ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸਾਰਾ ਸਵਯੰਵਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣਿਆ, ਹੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਭ ਘੜੀ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਨ ਭਰ ਚੁਗਣ ਲਈ ਫਿਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਹੁਣ ਸੁੱਤਣ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਪस्वੀ, ਜੋ ਹਾਲੇ ਤਾਜ਼ਾ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਘੜੀਆਂ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀਲੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਲਾਲੀ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਧੂੰਆਂ, ਕਬੂਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਲੈਂਦਾ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਲਹਿਰਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪੱਤੀਆਂ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜੰਗਲ ਘਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵੀ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀਆਂ। ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਰਾਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤਾਰੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਚਾਂਦਨੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਓਢ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ; ਰਾਮ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਮੈਥਿਲੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜ; ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ, ਹੇ ਮੀਠੀ ਬੱਚੀ, ਰੁਹਾਨੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜ ਕੇ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਧੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਵਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਾਘਵ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇੰਨੀ ਸੋਹਣੀ ਸਜੀ ਹੋਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਤਪਸਵਿਨੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਦਾਨ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮੈਥਿਲੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ—ਤਪਸਵਿਨੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲੀ ਮਮਤਾ, ਕੱਪੜੇ, ਗਹਣੇ ਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ।