ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਉਹ ਉਪਹਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, "ਹੇ ਸੀਤਾ, ਇਹ ਤੋਹਫੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਣਗੇ। ਇਹ ਸੁਚੱਜੇ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ।" ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਜਨਕ ਨੰਦਨੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਉਂਜਣ ਨਾਲ ਅੰਗ ਰਚੇਗੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕੋਲ ਐਵੇਂ ਚਮਕੇਗੀ ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਖੰਡ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।" ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਵਸਤ੍ਰ, ਉਂਜਣ, ਗਹਣੇ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ—ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਨਿਆਬ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ—ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਹ ਉਪਹਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਤਪਸਵਿਨੀ ਮਾਤਾ ਅਨਸੂਯਾ ਦੀ ਸੇਵਾ 'ਚ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ 'ਚ ਅਟੱਲ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਵਿਸ਼ੇ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ, "ਹੇ ਸੀਤਾ, ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸਵਯੰਵਰ 'ਚ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ। ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਪ ਜੀਤੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਉਸ ਧਰਮਵਤੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੁਣੋ," ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ। "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਮਹਾਂ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜਧਰਮ ਤੇ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਖੇਤ ਜੋਤ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਭਰ ਆਈ। ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਢੇਲੇ ਚੁੱਕਦੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਬੇਔਲਾਦ ਸਨ, ਪਰ ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਮੈਨੂੰ ਗੋਦ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈ,' ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਵਾਣੀ ਆਈ, 'ਇਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਤੇਰੀ ਧੀ ਹੈ।' ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਨ, ਉੱਚੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ, ਪੁੰਨ ਕਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਵਿਆਹ-ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਕਮੀ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਕਰਕੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ, ਘਬਰਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਕਨਿਆ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿੰਦਿਆ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਤੈਰਾਕ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਨਾ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। ਜਦ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮੈਂ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਸੋਚਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਵਰ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਲਗਾਤਾਰ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਆਖਰ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਸਵਯੰਵਰ ਕਰਵਾਂਗਾ।' ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੱਗ 'ਤੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਵਰੁਣ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਖੂਤ ਤੀਰ-ਭੰਡਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਇੰਨਾ ਭਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਰਾਜੇ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ 'ਚ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਤਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ, ਸਭ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, 'ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ ਤਣ ਲਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।' ਉਹ ਪਰਵਤ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ ਤੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਾਘਵ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਯੱਗ ਵੇਖਣ ਆਏ। ਉੱਥੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। "ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਰਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਧਨੁਸ਼ ਵਿਖਾਓ।" ਐਸਾ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਧਨੁਸ਼ ਲਿਆਇਆ; ਰਾਮ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਜਲਦੀ ਹੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਣ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਟੁੱਟ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੇ ਪੱਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਦਾ ਘੜਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਹਾਰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਉਰਮਿਲਾ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿਚ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਸਦਾ ਲਗਨ ਵਾਲੀ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕ ਸੌ ਅਠਾਰਵਾਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚੁੰਮ ਲਿਆ। "ਤੇਰੇ ਬੋਲ ਸਾਫ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸਵਯੰਵਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਵਰਣਨ ਨੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸੂਰਜ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰਾਤ ਆ ਗਈ ਸੀ; ਸ਼ਾਮ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਖਾਣ ਦੀ ਖੋਜ 'ਚ ਰਹੇ, ਹੁਣ ਸੁੱਤਣ ਲਈ ਆ ਗਏ।