ਰਾਮ ਚਰਿਤ ਮਾਨਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਉਹ ਸਤਕਾਰੀ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ, ਦਇਆਲੂ, ਸਵੈ-ਨਿਯੰਤਰਿਤ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਅਟਲ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਵਧੇਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਜੀ ਕੌਸਲਿਆ ਮਾਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਤੇ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਓਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਰਾਜ-ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਰਾਮ ਜੀ ਮਾਤਾ-ਸਮਾਨ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ। ਜਦੋਂ ਸੀਤਾ ਜੀ ਇਸ ਡਰਾਵਣੇ ਤੇ ਸੁਨੇਹਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਾਸ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਮਹਾਨ ਸਲਾਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਵਸ ਗਈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਆਹ ਸਮੇਂ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਂ ਨੇ ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਸੀਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਲਾਹ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਨਸੂਯਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੁਆਰਾ, ਸੀਤਾ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗ ਉਠੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸਤਰੀ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਪ ਹੈ। ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਤਰੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਦੇਵੀ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰੋਹਿਣੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੋਂਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਧੀਆ ਸਤਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਨਿਭਣ ਦੇ ਵਚਨ ਵਿਚ ਅਟਲ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਰਮ-ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਨਸੂਯਾ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਮੈਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਆਤਮ-ਬਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ, ਉਸ ਆਤਮ-ਬਲ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਉਚਿਤ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹਨ, ਮੈਥਿਲੀ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਦੱਸ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" ਅਨਸੂਯਾ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ, ਜੋ ਖੁਦ ਤਪ-ਬਲ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨਰਮ-ਸਭਾਵ ਨਾਲ ਹੈਰਾਨ ਹੋਈ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਇਹ ਹੋ ਗਿਆ।" ਅਨਸੂਯਾ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਇਸ ਉੱਤਰ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, "ਸੀਤਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਾਲੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗੀ।" "ਇਹ ਰਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹਾਰ, ਵਸਤ੍ਰ, ਗਹਨੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਉੰਗuent, ਵੈਦੇਹੀ।" "ਸੀਤਾ, ਇਹ ਤੋਹਫੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾਉਣਗੇ, ਇਹ ਉਚਿਤ ਹਨ, ਨਿਰਮਲ ਹਨ, ਤੇ ਸਦਾ ਐਸੇ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ।" "ਇਸ ਦਿਵ੍ਯ ਲੇਪ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਐਸੇ ਚਮਕਵੇਂਗੀ ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਨੁ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।" ਮੈਥਿਲੀ ਨੇ ਹਾਰ, ਵਸਤ੍ਰ, ਲੇਪ, ਗਹਨੇ—ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰਿਆ ਤੋਹਫਾ—ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਤੋਹਫਾ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲੀ ਅਨਸੂਯਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਜਦ ਸੀਤਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਵਿਚ ਅਟਲ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ। "ਸੀਤਾ, ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਘੁਕੁਲ-ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਸਵਯੰਵਰ ਵਿਚ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ।" "ਮੈਥਿਲੀ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਵੇਂ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸੀਤਾ ਨੇ ਧਰਮਵਾਨ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ," ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ। "ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਧਰਮ ਤੇ ਯੋਧਾ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਸਨ।" "ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਖੇਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਜੋਤ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਂ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।" "ਮੈਨੂੰ ਧੂੜ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਪਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਦੇਖ, ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਤਰੀ ਹੋਣ ਦੇ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿਚ ਚੁੱਕਿਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਹੈ,' ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।" "ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਨਹੀਂ, ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, 'ਜੀਹਾਂ, ਰਾਜਾ; ਧਰਮ ਨਾਲ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਧੀ ਹੈ।'" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।" "ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਉੱਤਮ, ਪੁਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਤਕਾਰੀ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ-ਸਮਾਨ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਆਦਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਮਿਲਿਆ।" "ਜਦ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸੌਖੀ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਧਨ-ਹਾਨੀ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਕਾਰਨ, ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਕੁੜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—even ਜੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਹੋਵੇ—ਜੇ ਕੁੜੀ ਦੀ ਵਿਆਹ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਾ ਹੋਵੇ।" "ਇਹ ਬੇਇਜ਼ਤੀ ਆਉਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੈਰਾਕ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।" "ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ, ਰਾਜਾ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਯੋਗ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ।" "ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਦੇ ਰਹੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ: 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਧੀ ਲਈ ਸਵਯੰਵਰ ਕਰਵਾਂਗਾ।'" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿਚ, ਵਰਨੁ ਦੇਵ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਅਖੂਤ ਤੀਰ-ਕੁੰਡੀ ਦਿੱਤੀ।" "ਉਹ ਧਨੁਸ਼, ਆਪਣੀ ਭਾਰੀਤਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਉਠਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ—even ਜੇ ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ; ਰਾਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।" "ਉਹ ਧਨੁਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੱਚ ਬੋਲਦੇ ਸਨ, ਇਕਠੇ ਹੋਏ ਰਾਜਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ:" "'ਜੋ ਇਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਤੀਰ-ਕੁੰਡੀ ਲਗਾ ਲਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਪਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'" "ਉਹ ਵਧੀਆ, ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਧਨੁਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਵਿਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।