ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਚਾਰੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਸਮਝਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਚਾਰੋ ਪੁੱਤਰ—ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ—ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਨਮ੍ਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸਨ। ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸਤਰਾ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ। ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਵੈਦਿਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ, ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਹੁਣ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਤੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਹੀ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਗਾਧੀਪੁਤ੍ਰ ਕਉਸ਼ਿਕ ਆਏ ਹਨ, ਜਲਦੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੁਚਿਤ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦਰਬਾਨ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਰਾਜਮਹਿਲ ਵੱਲ ਦੌੜੇ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੋਏ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ (ਅਰਘ) ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਅਰਘ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ, ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ, ਦੇਸ਼ ਦੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸੀਲ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਾਬੂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਮ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਮ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੀ ਵੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਰਿਸ਼ੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸੁੱਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੀਂਹ ਆਉਣ ਵਰਗਾ, ਨਿਸ਼ਕੰਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਵਰਗਾ, ਜਾਂ ਗੁੰਮ ਹੋਇਆ ਵਸਤੂ ਮੁੜ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ਿ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ? ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵੰਦਨ ਜੋਗ ਹੋ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੀਵਨ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰੀ ਰਾਤ ਭੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ। ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਹੁਣ ਤਪ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੰਮ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ, ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੰਗ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਜੋਗ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਧਰਮ ਵਧ ਗਿਆ।" ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਮਿੱਠੇ, ਨਮ੍ਰ ਅਤੇ ਗੁਣਗਾਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਰੌਣਕ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਬੋਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਤੇਰੀ ਹੀ ਯੋਗਤਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਮੈਂ ਇੱਕ ਵ੍ਰਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਦੋ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਜੋ ਰੂਪ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਮੇਰਾ ਵ੍ਰਤ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਾਰੀਚ ਤੇ ਸੁਬਾਹੂ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸ ਆ ਕੇ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਉੱਤੇ ਮਾਸ ਤੇ ਖੂਨ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਯਜਨ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਥੱਕ ਕੇ ਮੈਂ ਉਥੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਹੁਣ ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਥਾ ਅਜਿਹੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਉਥੇ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਦੇ ਦੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਅਟੁੱਟ ਹੈ। ਰਾਮ, ਜੋ ਕਾਂਵੇਂ ਦੇ ਪਰ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਨੌਜਵਾਨ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ, ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੇਕ ਵਰ ਦਿਆਂਗਾ। ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਠਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਿੱਚ ਗੁਮਾਨੀ ਹਨ ਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਦਸ਼ਰਥ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਦੀ ਰੌਣਕ ਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਛਾ ਗਈ।