ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹਨਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਡਰਾਵਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਆਸ਼ਰਮਾਂ 'ਚ ਆ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਭੈੜੇ ਅਤੇ ਅਸੁੱਚੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਤਪੱਸਵੀ ਜਨਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ-ਛੁਪ ਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਣ ਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਅਧਿਕ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ। ਉਹ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਆ ਕੇ ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਕੜਚੀਆਂ ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਹਵਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਮੁਨੀ ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਜਗ੍ਹਾ ਚਲਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਾਣੀ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਇੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੂਲ-ਫਲ ਵਾਫ਼ਰ ਹਨ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ। ਖਰ ਨੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਿਆਰੇ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਥੋਂ ਚੱਲ ਚਲ। ਹੇ ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਯਕੀਨ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਅੱਜ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਤਪੱਸਵੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੁਝ ਦੂਰ ਤੱਕ ਗਿਆ, ਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਵਿੱਤਰ ਨਿਵਾਸ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਰਾਘਵ ਨੇ, ਭਾਵੇਂ ਆਸ਼ਰਮ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚੇ ਤਪੱਸਵੀ, ਜੋ ਸਦਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਘਵ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਥੇ ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਕਾਵਿ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚ ਮਹਾਿਸਿ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਤਪੱਸਵੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁਣ ਇਹ ਥਾਂ ਰਹਿਣ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, "ਇਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਰੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇੱਥੇ ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਮਲ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਮੈਲੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣਾ ਹੀ ਚੰਗਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਿਦੇਹੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀਤਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਮਹਾਨ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਆਪ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੀ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਇਆ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਦਰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿਦੇਹੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਅਨਸੂਯਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ, ਬੜੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤਪੱਸਵਿਨੀ ਹੈ।" ਉਸਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸ ਧਰਮ ਨਿਸਠਾ ਵਾਲੀ ਤਪੱਸਵਿਨੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਸੁੱਕੀ ਰਹੀ, ਤਦ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚਲਾਇਆ। ਉਹ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਤੇ ਅਨੇਕ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਅਨਸੂਯਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਦਸ ਦਿਨ ਦੀ ਰਾਤ ਰਚੀ, ਤੇ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਮਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ। ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ, ਅਨਸੂਯਾ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਘਵ ਨੇ "ਠੀਕ ਹੈ" ਆਖਿਆ, ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੁਣਿਆ, ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਛੇਤੀ ਜਾ ਕੇ ਤਪੱਸਵਿਨੀ ਕੋਲ ਜਾਓ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਉਸਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਸੀਤਾ ਉਸ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਅਨਸੂਯਾ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਝੁਰੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਕਰਕੇ ਫਿੱਕੇ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਸੀਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਅਨਸੂਯਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹਿਚਕ ਦੇ, ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਦੱਸਿਆ। ਵਿਦੇਹੀ ਨੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤਪੱਸਵਿਨੀ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮ ਨਿਸਠਾ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ।" "ਹੇ ਸੀਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਇੱਜ਼ਤ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ ਹੈ।" "ਚਾਹੇ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਮੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਪਿਆਰਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਉੱਚੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਪਤੀ ਦਾ ਆਚਰਨ ਮਾੜਾ ਹੋਵੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਵੇ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਪਤੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ, ਹੇ ਵਿਦੇਹੀ, ਹਰ ਥਾਂ ਉਹ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪ ਦੀ ਅਖੰਡ ਫਲ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੋ ਅਧਮ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਜਾਂ ਅਵਗੁਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀਆਂ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਛਾ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਹੇ ਮੈਥਿਲੀ, ਜਦ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਪੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿੰਦਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣਗੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।