ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਤਪस्वੀ ਚਿੰਤਤ ਹਨ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ? ਕਿਤੇ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਯੋਗ ਕੰਮ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਬੈਠਿਆ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਪਸਵੀ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੋਵੇ? ਜਾਂ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਅਣਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਅਣੁਚਿਤ ਵਿਹਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਕਰਕੇ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਵਰ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ, "ਪਿਆਰੇ ਰਾਮ, ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਤਾਂ ਉੱਚੀ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰੁਚੀ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਯੋਗ ਵਿਹਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿਚ। ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਖ਼ਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਰਦਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਤੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।" "ਉਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਭਯਾਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭੈੜੇ ਤੇ ਵਿਅੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਉਹ ਲੁਕ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਣਜਾਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਕੱਪ, ਭਾਂਡੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਦ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਘੜੇ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਅੱਜ ਇੱਥੋਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣ ਲਈ ਆਗ੍ਰਹ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਇਹ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡੀਏ। ਇੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੂਲ-ਫਲ ਵਾਫ਼ਰ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਖ਼ਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਨੁਚਿਤ ਵਿਹਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਨਾਲ ਚੱਲ। ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ, ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਸਮਰਥ ਵੀ ਹੋਵੇਂ, ਅਜਿਹਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹ ਰੁਕ ਨਹੀਂ ਸਕੇ। ਆਖ਼ਰ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ਤੱਕ ਛੱਡਿਆ, ਮੁੱਖ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਭਾਵੇਂ ਆਸ਼ਰਮ ਹੁਣ ਤਪਸਵੀਆਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 116ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਤਪਸਵੀ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਅਤੇ ਕਈ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਥਾਂ ਵੱਸਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, "ਇੱਥੇ ਭਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਨਗਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆਏ ਸਨ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਰਤ ਨੇ ਜਦ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀ ਲਿਦ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਬਹੁਤ ਕੁਚਲੀ ਗਈ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਉਥੋਂ ਚੱਲ ਪਏ। ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਮ ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। venerable ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਰਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਸਾਰਾ ਆਤਿਥ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਰੱਖਿਆ। ਫਿਰ, ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਆਈ ਸੀ, ਨੂੰ ਵੀ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੈਦੇਹੀ (ਸੀਤਾ) ਨੂੰ ਬੋਲੇ, "ਤੂੰ ਅਨਸੂਯਾ ਜੀ—ਉੱਚ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੀ—ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ।" ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਨਸੂਯਾ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਈ, ਤਦ ਅਨਸੂਯਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਜੜੀਆਂ-ਫਲ ਉਪਜਾਏ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚਲਾਇਆ। ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਗ੍ਰ ਤਪ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।" "ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕੀਤੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਦਸ ਦਿਨ ਦੀ ਰਾਤ ਰਚੀ। ਉਹ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਮ! ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਰਹਿਤ ਅਨਸੂਯਾ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਵੇ।" ਜਦ ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਸੁਣ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ, ਜਲਦੀ ਅਨਸੂਯਾ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾਓ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੀਤਾ ਉਸ ਬੁਜ਼ੁਰਗ, ਧਰਮਗਿਆਨੀ, ਕਮਜ਼ੋਰ, ਝੁਰੀਆਂ ਵਾਲੀ, ਚਿੱਟੇ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੌਦੇ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦੀ ਅਨਸੂਯਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਇਥੇ ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।