ਭਰਤ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰੀ ਪਹਿਨੇ, ਚੀਰ-ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਜਟਾ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਭਰਤ ਰਾਮ ਲਈ ਬੜੀ ਮਮਤਾ ਰੱਖਦੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਪੂਰੇ ਪਾਬੰਦ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਡਟੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਰਾਮ ਦੀ ਚਪਲਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕਾਜ ਚਪਲਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਹਰ ਕੰਮ ਜਾਂ ਮੁੱਲਵਾਨ ਭੇਟ ਪਹਿਲਾਂ ਚਪਲਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ, ਫਿਰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ। ਇਥੇ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 115ਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਤ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਚਿਤਰਕੂਟ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਸਾਧੂ ਬੜੇ ਚਿੰਤਤ ਤੇ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੁੱਪ-ਚੁੱਪ ਕੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਰਾਮ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹਾਂ ਕਰਦੇ, ਮਾਝੀ ਭਵਾਂ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਉਲਝਣ ਹੋਈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਮੇਰੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸੁਖ ਹੋਇਆ?" ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ, "ਕਿਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ, ਜਾਂ ਸੀਤਾ ਨੇ, ਕੋਈ ਅਣਉਚਿਤ ਵਿਅਹਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?" ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਸਾਧੂ, ਕੰਪਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਵੈਦੇਹੀ ਸੀਤਾ ਤਾਂ ਬੜੀ ਉੱਤਮ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਅਣਉਚਿਤ ਵਿਅਹਾਰ ਕਰੇ, ਇਹ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੈ, ਰਾਮ। ਇਥੇ ਖਰ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ, ਜੋ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਬੜਾ ਦੂਸਟ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਇਥੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ ਹੈ, ਦੂਸਟ ਰਾਖਸ਼ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਧਾਰਦੇ, ਪਤਿਤ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪ ਕੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਯਜਨਾ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ, ਤੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਸਾਧੂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਅਸੀਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਖਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਨਿਆਇ ਕੀਤਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਚੱਲ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ, ਬੜਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਰਾਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਰੁਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਸੰਗਤ ਸਮੇਤ ਆਸ਼੍ਰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦੂਰ ਤਕ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਰਤ ਆਏ। ਪਰ ਰਾਮ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਆਸ਼੍ਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਸਾਧੂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਪੂਜਕ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਥੇ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 116ਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਥੇ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। "ਇਥੇ ਹੀ ਭਰਤ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਮੇਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਲੋਕ ਆਏ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਦਿਲ ਉਦਾਸ ਰਹਿੰਦਾ। ਭਰਤ ਨੇ ਇਥੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲਗਾਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਜਗ੍ਹਾ ਬੜੀ ਗੰਦੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣ ਦੀ ਠਾਨੀ। ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਆਤਿਥੀ ਸਵੈ-ਹੱਥੀਂ ਕੀਤੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਤੇ ਆਸਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਇਥੇ ਆਈ ਸੀ, ਆਦਰ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦੇ ਕੇ, ਧਰਮ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਸੰਤਵਨਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਥੇ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 117ਵੇਂ ਸਰਗਾ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਹੈ, ਵਾਲ਼ਮੀਕਿ ਰਚਿਤ।