ਭਰਤ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ: "ਇਹ ਰਾਜ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰਾਗ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਢੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" ਭਰਤ ਨੇ ਉਹ ਵਿਰਾਗ ਵਾਲੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਤੁਰੰਤ ਰੱਖੋ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੁਆਰਾ, ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਬਣਿਆ ਰਹੇ। ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਸਤੀ ਵਜੋਂ ਇਹ ਵਿਰਾਗ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਦੇ ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੁੱਤੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਦੇਖਾਂਗਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿਆਂਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਵਿਰਾਗ ਵਾਲੀਆਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ, ਅਯੋਧਿਆ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸ਼ੁਧ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦ ਕਕੁਤਸਥ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਰਾਜ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਰਤ, ਜੋ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਜਟਾਓਂ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਵਾਂਗ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਵਸਦਾ ਸੀ। ਭਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ, ਭਰਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਕਾਜ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਨ ਭਰਤ, ਜਦ ਵੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਜਾਂ ਕੀਮਤੀ ਭੇਟ ਆਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ 115ਵਾਂ ਸਰਗਾ, ਵੈਦਿਕ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ, ਵਿਖਿਆਤ ਕਾਵਿ ਵਿੱਚ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਤ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕਤਾ ਦੇ ਨਾਲ ਹਲਚਲ ਵੇਖੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਧੂਆਂ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਸੀ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਚਿੰਤਤ ਦਿਸਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਭੌਂਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਰਾਮ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ, ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁਖ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: "ਮਹਾਨ ਜੀ, ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਵਰਤਾਵ 'ਚ ਕੋਈ ਅਣਚੰਗਾ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਾਧੂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋਏ ਹੋਣ।" "ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਣਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ੋਭਾ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਵਰਤਾਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਉਮੀਦ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਅਣਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਆਚਰਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ।" ਤਦ, ਉਹ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਉਮਰ ਅਤੇ ਤਪ ਦੁਆਰਾ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸੀ, ਬੁਢੇਪੇ ਵਾਂਗ ਕੰਬਦਾ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਯਾਲੂ ਸੀ, ਬੋਲਿਆ: "ਵੈਦੇਹੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਰਿਤਰ ਉੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ 'ਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਅਣਚੰਗਾ ਵਰਤਾਵ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ?" "ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਸਾਧੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਹੈ; ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦੈਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਖਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਦਲੇਰ, ਕਠੋਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣੇ, ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਡਰਾਵਣੀ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮੰਦੇ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਹੋਰ ਸਾਧੂਆਂ ਉੱਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਣਚੰਗਾ ਵਤੀਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਦਿਸਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ, ਮੰਦੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਚਮਚੇ ਅਤੇ ਬਰਤਨ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ, ਅਤੇ ਜਦ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ।" "ਇਹ ਮੰਦ ਲੋਕ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਧੂ, ਇੱਥੋਂ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ, ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਣ ਲਈ ਉਕਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਮ, ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਮੰਦ ਲੋਗ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇਣ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗੇ। ਇੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੜਾਂ ਤੇ ਫਲ ਵੱਧ ਹਨ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੁਰਾਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਖਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਅਣਯੋਗ ਵਰਤਾਵ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਿਆਰੇ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਥੋਂ ਚਲੋ।" "ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਚਿੰਤਤ ਰਹੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਯੋਗ ਹੋਣ, ਇੱਥੇ ਵੱਸਣਾ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ।" ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬੋਲ ਕੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦੇ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇਤਾ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਸਮੇਤ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਗਿਆ।