ਭਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਸਨੇਹੀ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਸੋਨ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਇਹ ਰਾਜ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਇਹ ਖੜਾਵਾਂ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਹੁਣ ਰਾਜ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਭਾਰ ਢੋ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" ਭਰਤ ਨੇ ਉਹ ਖੜਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ, "ਤੁਰੰਤ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਜੋੜੀ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਧਾਰੋ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਕਾਇਮ ਹੈ।" ਭਰਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਇਹ ਤਿਆਗ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਜੋਂ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਘਵ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੱਕ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਖੜਾਵਾਂ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਖੜਾਵਾਂ ਇਕੱਠੇ ਵੇਖਾਂਗਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਹਟਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿਆਂਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇਹ ਤਿਆਗ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਦਾ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਨਾਲੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਖਿਆਤ ਭਰਤ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਭਗਵਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਬਣਾ ਕੇ, ਸਾਧੂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਫੌਜ ਵੀ ਸੀ। ਭਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਅਤੁਟ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਭਰਾ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੇ ਕਾਇਮ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿੱਚ ਵਸੇਆ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਜਕਾਰੀ ਖੜਾਵਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਭਰਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੜਾਵਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਚਲਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਕੰਮ ਜਾਂ ਕੀਮਤੀ ਤੋਹਫਾ ਆਉਂਦਾ, ਭਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਭਰਤ ਦੇ ਰਵਾਨਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਉਲਝਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਵੇਖ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ ਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਚਿੰਤਤ ਦਿਸ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਭੰਵੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਮ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚੁਪਚਾਪ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁੱਖ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਤੇ ਮੇਰੇ ਪਿਛਲੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤਪਸਵੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਨ? ਕਿਤੇ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਅਣਚੰਗਾ ਕੰਮ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਬੈਠਾ? ਜਾਂ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਤੇ ਬੇਧਿਆਨ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਅਣਚੰਗਾ ਵਿਵਹਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?" ਉਮਰ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ, ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਮੁੱਖ ਤਪਸਵੀ ਨੇ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਵੈਦੇਹੀ ਤਾਂ ਉੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿਚ ਉਸ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਉਲਟਾ ਵਿਵਹਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਦੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਤਪਸਵੀ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਖਰ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੜਾ ਨਿਰਦਈ, ਨਰਭੱਖੀ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਤੇ ਬੁਰਾ ਹੈ ਅਤੇ, ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਰਾਖਸ਼ਸ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ।" "ਉਹ ਕਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵਿਗਾੜੇ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ ਅਵਤਾਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੰਦੇ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕੰਮ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਚੁਪਚਾਪ ਛੁਪ ਕੇ, ਘੱਟ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਕੱਠੇ, ਭਾਂਡੇ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ, ਹਵਨ ਦੀ ਅੱਗ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਬੁਝਾ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਲੱਗੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਘੜੇ ਤੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਬੁਰੇ ਲੋਕ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਨੂੰ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੱਥੋਂ ਚਲਣ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ, ਜਦੋਂ ਤਕ ਇਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਸਰੀਰਕ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਸ਼ਰਮ ਛੱਡ ਦਿਆਂ। ਇੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਖਰ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਨਿਆਇਤਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੇ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇੱਥੋਂ ਚਲ ਚੱਲ। ਰਾਘਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਦੇਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ—even ਜੇ ਉਹ ਸਮਰਥ ਵੀ ਹੋਵੇ—ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਅੱਜ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇਗਾ।" ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਝਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਨਾ ਸਕਿਆ।