ਭਾਰਤ ਦੇ ਉੱਚੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਭਗਤਿ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਪ੍ਰਗਟਾਈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਭਾਰਤ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਰਾਹਣਯੋਗ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਇਹ ਬਚਨ, ਜੋ ਭਰਾਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਯੋਗ ਹਨ।" ਉਹ ਹੋਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਕੌਣ ਤੈਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸਵਜਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਰਾਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਅਟੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ?" ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਇਹ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੀ ਰਥੀ ਜੋਤੋ।" ਉਸ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਸਤਿਕਾਰ ਸਹਿਤ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਜਦ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇਜ਼ ਰਥ ‘ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਤਰੀ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਚਲੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਏ। ਸਾਰੀ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਜਨਤਾ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਫੌਜ ਵੀ, ਬਿਨਾਂ ਸੱਦੇ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਈ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਥ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਰ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਚੁਸਤਾਈ ਨਾਲ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਰਾਜ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।" ਭਾਰਤ ਨੇ, ਖੜਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੁੱਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਛਤਰੀ ਜਲਦੀ ਰੱਖੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਧਰਮ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਭਰਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਸ਼, ਇਹ ਤਿਆਗ ਸੌਂਪਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਤੱਕ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਖੜਾਵਾਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ, ਖੜਾਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਨਿਹਾਰਾਂਗਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਘੁਨੰਦਨ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿਆਂਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਇਹ ਤਿਆਗ ਦੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ, ਤਦ ਮੈਂ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਜਦ ਕਕੁਤਥ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ, ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਰਾਜ ਨਾਲੋਂ ਚੌਗੁਣੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਐਸਾ ਆਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁਖੀ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਭਾਰਤ, ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਹੁਣ ਛਾਲਾਂ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਜਿਉਂਦਾ ਸੀ, ਨੰਦੀਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਰਦਾ, ਭਰਾ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਵਿਚ ਡਿੱਠਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਯੋਗ ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਰਾਜ ਕਾਰਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਹਰ ਕੰਮ ਜਾਂ ਕੋਈ ਕੀਮਤੀ ਭੇਟ ਆਉਂਦੀ, ਭਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਖੜਾਵਾਂ ਅੱਗੇ ਰੱਖਦਾ, ਫਿਰ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕੰਡ ਦਾ 115ਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ ਜੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਆਸ ਪਾਸ ਦੇ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਤੱਕਦੇ, ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰੇ ਕਰਦੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੁੱਖ ਤਪਸਵੀ ਵੱਲ ਮੁੜੇ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਵਿਗਿਆਤ ਆਚਰਨ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਗਲਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤਪਸਵੀ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅਣਧਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਅਯੋਗ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਬੈਠਿਆ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਸੀਤਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਭੀ ਆਗਿਆਕਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਕੋਈ ਅਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।" ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਲੰਮੇ ਤਪ ਅਤੇ ਉਮਰ ਨਾਲ ਕਾਂਪ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਵੱਲ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਵੈਦੇਹੀ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਅਯੋਗਤਾ, ਖਾਸਕਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿਚ, ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ? ਇਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕੇਵਲ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਖਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਦਾ ਭਰਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਜਨਸਥਾਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਉਹ ਬੜਾ ਨਿਰਭੈ, ਨਿਰਦਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਅਹੰਕਾਰੀ ਅਤੇ ਦੁਸਟ ਹੈ। ਉਹ ਤੇਰਾ ਵੀ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਹਨ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣੇ, ਵਿਅਕ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਅੱਗੇ ਆ ਕੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮੰਦ ਅਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਦੇ, ਹੋਰ ਤਪਸਵੀਆਂ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਰਹੇ।