ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਸੁਮੀਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਵੀ ਦਿਤੇ। ਜਨਮ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਮਾਣ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੁਬਾਰਾ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਯੰਭੂ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਭੂਸ਼ਿਤ ਹੋਏ, ਪਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ। ਰਾਮ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਸ਼ੁੱਧ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ। ਉਹ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸੌਭਾਗਯਸ਼ਾਲੀ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਦੇ ਪਰਤੀ ਅਤਿਅਧਿਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਪਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਰਹਿੰਦੇ, ਜਿਹੜਾ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੀ ਸਰੀਰਕ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ। ਲਕਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਰਾਮ ਲਈ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਾਣ ਵਾਂਗ ਸੀ; ਰਾਮ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੇ; ਜਦੋਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਘੋੜੇ 'ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਜਾਂਦੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿੱਛੇ, ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ। ਇੰਝ ਹੀ ਭਰਤ ਲਈ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਾ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਇੰਝ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਆਪਣੇ ਚਾਰੋ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪਿਆਰ ਪਾਉਂਦੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ, ਸਭ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ, ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾਮਹ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਸਭ ਨਮ੍ਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਸਨ। ਉਹ ਸਭ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਾਂਗ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਉਹ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਪੁੱਤਰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਰਹਿੰਦੇ। ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲਗੇ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਵਿਚ ਮਗਨ ਸਨ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਤੇਜਸਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਦਰਬਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਗਾਧੀਪੁਤ੍ਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਜਲਦੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੁਚਿਤ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਸਾਰੇ ਸੇਵਕ ਉਤਾਵਲੇ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਮਹਲ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਏ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਆਏ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਸਮੇਤ ਚੌਕਸ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤੁਰ ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਉਚੇ ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਤਿ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘਿਆ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ, ਨਗਰ, ਖਜ਼ਾਨੇ, ਦੇਸ਼, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸੀਲ ਅਤੇ ਨੇੜਲੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿਵਿਆ ਅਤੇ ਮਾਨਵ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੁੱਛਿਆ। ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਯਥੋਚਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਦੇ ਦਿਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਯੋਗ ਅਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵਿਅਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਦਿਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦਾਨੀ ਰਾਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਤੁਹਾਡਾ ਆਗਮਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਸੁੱਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ ਵਰਗਾ; ਬੇ-ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣ ਜਾਂ ਖੋਇਆ ਹੋਇਆ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ, ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲਣ ਵਰਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ! ਤੁਹਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਇੰਨਾ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਹਾਂ? ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਧੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਮੇਰੀ ਰਾਤ ਪੁੰਨਮਈ ਹੋ ਗਈ। ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, austerity ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਧੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਏ ਹੋ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਅਨੇਕ ਆਦਰ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਘਟਨਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੁੰਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਮੰਗ ਲਈ ਆਏ ਹੋ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇ ਸਕਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਨਿਸ਼ੰਕ ਹੋ ਕੇ ਬਿਆਨ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ ਹੋ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਧਰਮ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਡਿਆਈ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਰਾਜਾ ਦੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਬਾਲਕਾਂਡ ਦੀ ਮਹਾਨ ਉਨੀਹਵੀਂ ਸੰਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।