ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਵੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਚਾਂਦ ਤੋਂ ਚਮਕ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਆਪਣੀ ਬਰਫ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣਾ ਕੰਢਾ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤੋੜਾਂਗਾ।" ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਭ ਮਾਂ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਈ, ਚਾਹੇ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਾ ਰੱਖੀ, ਮਾਂ ਵੱਲ ਮਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰ।" ਰਾਮ ਦੇ ਐਸੇ ਉਚਾਰਣ 'ਤੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਕੌਸਲਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਤੇ ਚੰਨ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਇਹ ਚਪਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹਨ।" ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਸੀ, ਚਪਲੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਚਪਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਜਟਾਓਂ ਤੇ ਛਾਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਂਗਾ।" "ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ ਤੇ ਜੜਾਂ ਖਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ।" ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਭਾਰ ਰਾਮ ਦੀ ਚਪਲੀਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਾਂ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਲਾਂਗਾ।" ਇਹ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਵੀ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਉਸ 'ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਿਰੋਮਣੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਚਪਲੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਦਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਚਪਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ। ਫਿਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ, ਵਡੇਰੇ, ਮੰਤਰੀ, ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਂਗ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤਾਵਾਂ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਹੋਈਆਂ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕੀਆਂ; ਪਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਭ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਰੋਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਕੂਟੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ 112ਵਾਂ ਸਰਗ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਧਿਆਇ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਚਪਲੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ, ਜੋ ਸਤਵਚਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲੇ। ਉਹ ਲੋਕ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਸੋਹਣੀ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ, ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਪਰਬਤ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪੱਥਰ ਤੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਚਿਤ੍ਰਕੂਟ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਥ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਭਰਦਵਾਜ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ? ਕੀ ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ?" ਭਾਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਉਸਤਾਦ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਪਰ ਰਾਘਵ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—'ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਚਨ ਜਿਵੇਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰਾਂਗਾ।'" ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਚਪਲੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇ, ਇਹ ਆਯੋਧਿਆ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇਰੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰੇਗੀ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਚਪਲੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਲਈ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ। "ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਆਯੋਧਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਚਪਲੀਆਂ ਲੈ ਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਉੱਤਮ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਬਚਨ ਕਹੇ, "ਇਹ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਉੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਖੱਡ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ ਆਪਣੇ ਆਪ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਜੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਸ ਜਿਹਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਲੈਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਥਾਂ, ਗੱਡੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੀ ਟੋਲੀ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਈ। ਰਸਤੇ 'ਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੋਹਣੀ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀਬੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਸ਼੍ਰਿੰਗੀਬੇਰਾ ਤੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਮੁੜ ਵੇਖਿਆ। ਆਯੋਧਿਆ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਤੇ ਭਰਾ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਰਤ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਥ-ਚਾਲਕ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। (ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 112 ਅਤੇ 113ਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਲਸਲੇਵਾਰ, ਆਦਰਯੋਗ ਅਤੇ ਉਜਲੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।