ਭਾਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਬੜੀ ਹੀ ਬੇਨਤੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਲਿਆ। ਰਾਮ ਦੇ ਨੇਤਰ ਕੌਂਲਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮਸਤ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਸੀ। ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਜੋ ਨਿਰਣੈ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਆਪਣੀ ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਰਥਾ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਪਿਆਰੇ ਭਰਾ।” ਉਸ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮੰਤਰੀਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਨਿਭਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਚਾਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਚਮਕ ਜਾਂਦੀ ਰਹੇ, ਹਿਮਾਲਿਆ ਆਪਣੀ ਬਰਫ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣਾ ਕੰਢਾ ਲੰਘ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਕਸਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤੋੜਾਂਗਾ।” ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, “ਮਾਂ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਚਾਹੇ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਾਂ ਵਸਾ। ਮਾਂ ਨਾਲ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰ।” ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿਆ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਅਤੇ ਰੂਪ ਚੜ੍ਹਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਮਹਾਨ! ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੋ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਣਗੀਆਂ।” ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਬਰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਉਹ ਖੜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਤਰ ਕੇ, ਉਹ ਖੜਾਵਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜਟਾ ਅਤੇ ਛਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਰਹਾਂਗਾ।” ਉਸ ਨੇ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ, “ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ! ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ।” ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਰਾਮ ਦੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਵਿਜੇਤਾ! ਜੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵেশ ਕਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਨੇਤਰ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਨੇ, ਜੋ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਖੜਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਲੋਕਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਮਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁੜ੍ਹ ਗਏ ਸਨ, ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕੀਆਂ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰੋ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕ ਸੌ ਬਾਰਾਂਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਖੜਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਜਾਬਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆਵਾਂ 'ਚ ਅਡੋਲ ਸਨ, ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ ਚਲੇ। ਉਹ ਚਿੱਤ੍ਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦਰਿਆ ਵੱਲ ਪੂਰਬ ਨੂੰ ਵਧੇ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੈਨਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵੇਖੇ। ਚਿੱਤ੍ਰਕੂਟ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਉਹ ਅਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ ਜਿੱਥੇ ਮਹੱਤਮ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਭਾਰਤ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰਾ ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ? ਕੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ?” ਭਰਤ ਨੇ, ਜੋ ਭਰਾ-ਭਗਤ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਮ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ, 'ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਚਨ ਜਿਵੇਂ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਓਹੀ ਨਿਭਾਵਾਂਗਾ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ।'” ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਦੇ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਅਯੋਧਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਗੀਆਂ।” ਰਾਮ ਨੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਖੜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਇਹ ਖੜਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਇਹ ਉੱਚੀ ਸੋਚ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮੰਗਲਕਾਮਨਾ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, “ਇਹ ਆਸ਼ਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਵੇਂ ਪਾਣੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਗੁਣ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ, ਬੜੇ ਬਲਵਾਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਨੇਕ ਆਦਮੀ ਹੈਂ।” ਫਿਰ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹ ਕੇ ਵਿਦਾ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਦੁਬਾਰਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਯੋਧਿਆ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਥਾਂ, ਗੱਡੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਰਾ ਜਥਾ ਭਾਰਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਲਾਹੀ ਯਮੁਨਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੇ ਤਟ ਵੇਖੇ ਅਤੇ ਫਿਰ, ਸਭ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ pavittar, ਸੁੱਚੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਗੰਗਾ ਨਦੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।