ਜਦੋਂ ਦਸ-ਮੂੰਹੇ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨ, ਚਾਲ-ਚਲਨ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਣਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋ।” ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ ਕਿ ਰਾਮ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਰਜ਼ਦਾਰੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇ; ਕੈਕੇਈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਬਚਨ ਕਹਿ ਕੇ, ਗੰਧਰਵ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵੀ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਭਰੀ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਰਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਅਤੇ ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਕਿਹਾ, “ਰਾਜ-ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਕਕੁਤਸਥ!” ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਸਮਰਥਤਾ ਜਤਾਈ, “ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਇਸ ਵੱਡੀ ਰਿਆਸਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਦੇਹਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤਿ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ, ਯੋਧੇ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਬਦਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਭਰਤ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਕਕੁਤਸਥ!” ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਦਾ ਮਿੱਠੀ ਬਾਤ ਕੀਤੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ। ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪਤੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਮੱਤਵਾਲ ਹੰਸ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆਇਆ ਹੈ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ; ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ!” ਰਾਮ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ, “ਮੰਤਰੀਆਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ-ਤੋਂ-ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਚਾਂਦ ਦੀ ਚਮਕ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਹਿਮਾਲਾ ਆਪਣੀ ਬਰਫ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਚਨ ਨਹੀਂ ਤੋੜਾਂਗਾ। ਚਾਹੇ ਇੱਛਾ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮਾਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰੱਖ, ਮਾਤਾ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਭਰਤ ਨੇ ਕੌਸਲਿਆ ਪੁਤ੍ਰ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਚਾਂਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਾਤ ਵਰਗਾ ਦਿਖਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਜੁਤੀ ਚੜ੍ਹੋ; ਇਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਨਗੀਆਂ।” ਰਾਮ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਜੁਤੀਆਂ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਰਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਭਰਤ, ਜੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੈਂ ਜਟਾਓਂ ਅਤੇ ਛਾਲ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਾਂਗਾ।” “ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ, ਫਲ ਅਤੇ ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਾਂਗਾ, ਤੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਵੀਰ!” “ਰਾਜ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇਰੀ ਜੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਹੇ ਵੈਰੀ-ਵਿਜੇਤਾ, ਜੇ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਵੀ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਾਤਾ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਉਸ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਭਰਕੇ, ਭਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਭਰਤ, ਜੋ ਤਾਕਤਵਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਜੁਤੀਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਲੋਕਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਭਾਈਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮਾਤਾਵਾਂ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਗਲੇ, ਦੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਭਰਤ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕੀਆਂ; ਪਰ ਭਰਤ, ਸਭ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਝੁੰਪੜੀ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੌ-ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਯਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਫਿਰ ਭਰਤ, ਜੁਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨਾਲ ਸਾਥੀ ਹੋਇਆ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ, ਜਾਬਾਲੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਸਲਾਹ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਆਗੇ-ਆਗੇ ਚਲੇ। ਉਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਵੱਲ, ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ। ਭਰਤ ਨੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਪੱਥਰਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਚਿੱਤਰਕੂਟ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ, ਭਰਤ ਨੇ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟਿਕਾਣਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਭਰਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਪਿਆਰੇ, ਕੀ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੀ ਤੂੰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ?” ਗਿਆਨਵਾਨ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਲਈ ਭਗਤਿ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ, ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, ‘ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਚਨ ਜਿਵੇਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ, ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।’” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵਚਨ-ਕੁਸ਼ਲ ਸੀ, ਨੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਹਾਨ ਬਚਨ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।