ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲੋਂ ਰਾਜ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੁਕਮ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ ਵਲੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੁਝ ਕਰੇ। ਜੇਕਰ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਹੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਖੁਦ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਾਂਗਾ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਅਤੇ ਦੇਹਾਤੀਆਂ ਵਲ ਤੱਕ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਜੋ ਵਾਅਦਾ, ਪ੍ਰਣ ਅਤੇ ਦਾਨ ਮੇਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਮੈਂ ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਭਰਤ। ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਕੈਕੇਈ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਠੀਕ ਹੀ ਸੀ।" "ਮੈਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਧੀਰਜਵਾਨ ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਅਡਿੱਠ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਠੀਕ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚੰਗੇ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਾਜਾ ਬਣਾਂਗਾ। ਰਾਜਾ, ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਵਾਅਦੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਭਰਤ, ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਝੂਠ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇਕ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਿੱਧ, ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਐਸੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਦਸ਼ਮੁਖ ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਤੂੰ ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਿਚ ਜੰਮਿਆ, ਗਿਆਨ, ਚਲਣ ਤੇ ਯਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨ।" "ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਮ ਸਦੀਵ ਪਿਤਾ ਦੇ ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਰਹੇ। ਕੈਕੇਈ ਕਰਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਜੀ ਸੁਗਤਿ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਜ਼ਾ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਗੰਧਰਵ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਰਾਜ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਸੁਭ ਸਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਭਰਤ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, "ਰਾਜ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਬੇਨਤੀ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ।" "ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਨਾਗਰਿਕ ਤੇ ਦੇਹਾਤੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤਿ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਕੁਟੰਬ, ਯੋਧੇ, ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਥੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਸਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਬਦਲ ਉੱਤੇ। ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਤੂੰ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਭਰਤ ਭਰਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਬੜੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਿਆਂ। ਰਾਮ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਮੱਥੇ ਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, "ਇਹ ਨਿਰਣੈ ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਭਰਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਪਿਆਰੇ। ਮੰਤਰੀਆਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੰਮ ਵੀ ਪੂਰਾ ਕਰ।" "ਚਾਹੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਚਮਕ ਜਾਂਦੀ ਰਹੇ, ਜਾਂ ਹਿਮਾਲਿਆ ਆਪਣੀ ਬਰਫ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਜਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਆਪਣਾ ਕੰਢਾ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਪਰ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਤੋੜਾਂਗਾ। ਮਾਂ ਨੇ ਜੋ ਵੀ ਕੀਤਾ, ਚਾਹੇ ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਨਾ ਰੱਖ, ਮਾਂ ਨਾਲ ਮਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰ।" ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਭਰਤ ਨੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਤੇ ਰੂਪ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਵੇਗਾ।" ਰਾਮ ਨੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਖੜਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਤਰੇ ਤੇ ਉਹ ਖੜਾਵਾਂ ਮਹਾਨ ਭਰਤ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਭਰਤ ਨੇ, ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਮੈਂ ਜਟਾਵਾਂ ਧਾਰਾਂਗਾ, ਤੇ ਛਾਲਾ ਪਹਿਨਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿ ਕੇ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰਾਂਗਾ। ਰਾਜ ਦੀ ਵੱਧ-ਚੜ੍ਹਦੀ ਤੇਰੀ ਖੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਚੌਦਵਾਂ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਾਂ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਪਰਵਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਵੀ। ਫਿਰ ਭਰਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਾਂ ਕੈਕੇਈ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਭਰਤ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਖੜਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਘਵ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕਰੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਲੜੀਵਾਰ, ਲੋਕਾਂ, ਵੱਡਿਆਂ, ਮੰਤਰੀਆਂ, ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿਚ ਹਿਮਾਲਿਆ ਵਾਂਗ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਵਾਂ, ਹੰਝੂਆਂ ਕਰਕੇ ਗਲੇ ਰੁੰਝੀਆਂ, ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀਆਂ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕੀਆਂ। ਭਰਤ ਨੇ ਸਭ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਝੋਪੜੇ ਵੱਲ ਰੋਦਿਆਂ ਚਲਾ ਗਿਆ।