ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸਤਰੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਦੀ ਪੰਖੜੀ ਵਾਂਗ ਸਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਮਕ ਕਮਲ ਦੇ ਕੌਂਪ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਕੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਸਹਿ-ਪਤਨੀ, ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਸੀ ਸਗਰ। ਸਗਰ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਖੋਦਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਗਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮੰਦ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਤ ਹੋਣ 'ਤੇ ਹੀ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਲੀਪ ਸੀ, ਅਤੇ ਦਿਲੀਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਗੀਰਥ ਸੀ। ਭਗੀਰਥ ਤੋਂ ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਘੁ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਇਆ। ਰਘੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ, ਸੌਦਾਸਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਸਿੱਧ ਹੈ। ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਖਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫੌਜਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਖਣਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਗਨੀਵਰਨ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਗਨੀਵਰਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀਘਰਗਾ ਸੀ। ਸੀਘਰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੂ ਸੀ, ਮਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਕ ਸੀ; ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ; ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗ ਸੀ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਨਾਭਾਗ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਅਜਾ ਅਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤ; ਅਤੇ ਅਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ। ਤੁਸੀਂ, ਰਾਮ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁਆਂ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਰਘੁਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਥਾ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਾ ਕਰੋ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਰਿਆਸਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਸੌ ਦਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, ਵੈਭਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮਾਯਣ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਕਵੀ ਵਾਲਮੀਕਿ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਹਾਕਾਵਿ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਰਾਜ-ਪੁਰੋਹਿਤ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਰ ਵਚਨ ਬੋਲੇ। "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਹਨ—ਗੁਰੂ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਵੰਸ਼ਜ। ਪਿਤਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ; ਗੁਰੂ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਗੁਰੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਵੀ; ਮੇਰੇ ਵਚਨਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਵਿਛੜੋਗੇ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਭ ਸਭਾ, ਇਹ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਚ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਮਾਤਾ ਦੇ ਵਚਨਾਂ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟਦਾ ਨਹੀਂ। ਭਰਤ ਦੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਵੀ ਵਿਛੜਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠ ਹਨ। ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਜੋ ਕੁਝ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜੋ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਜਿੰਨਾ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਦੇ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ ਕੇ ਅਤੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਜ਼ਾ ਉਤਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਹਨ, ਦਸ਼ਰਥ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ; ਜੋ ਹੁਕਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਮ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਬੋਲੇ: "ਜਲਦੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾ ਦੇ, ਹੇ ਸਾਰਥੀ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਉੱਚਤਮ ਭਰਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾਂਗਾ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ, ਮੈਂ ਆਰਾਮ-ਸਥਾਨ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲੇਟਾਂਗਾ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।" ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਨੇ ਕੁਸ਼ਾ ਮੈਟ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਉਸ 'ਤੇ ਲੇਟ ਗਿਆ। ਰਾਮ, ਮਹਾਨ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਨੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਭਰਤ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਉਂ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?" "ਇੱਥੇ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਬੈਠ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਰੋਧ-ਬੈਠਕ ਦੀ ਕੋਈ ਪ੍ਰਥਾ ਨਹੀਂ।" "ਉਠੋ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੇਰ, ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਵਚਨ ਛੱਡੋ; ਜਲਦੀ ਆਯੋਧਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਹੇ ਰਾਘਵ।" ਪਰ ਭਰਤ, ਬੈਠੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਦੇ ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਹਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬੋਲੇ: "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਉੱਚਤਮ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝਾਉਂਦੇ?" ਨਗਰ-ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਹਾਤੀਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ-ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਅਸੀਂ ਕਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਰਾਘਵ ਸਹੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਬੋਲੇ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਪੂਰੀ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਉਠੋ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹੋ।" ਫਿਰ, ਉਠ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਦ, ਭਰਤ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਸਭਾ, ਮੰਤਰੀ, ਅਤੇ ਗਿਲਡ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।