ਅਨਰਣਯਾ ਤੋਂ, ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਥੁ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਪ੍ਰਥੁ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਉਭਰੇ—ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਸ਼ਰੀਰ ਸਮੇਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਧੁੰਧੁਮਾਰਾ ਤੋਂ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ, ਜੋ ਮਹਾਂਬਲੀ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ; ਮਾਂਧਾਤਾ ਤੋਂ ਸੁਸੰਧੀ ਜਨਮਿਆ। ਸੁਸੰਧੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ, ਮਹਾਬਲੀ ਅਸੀਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਈਹਯਾ, ਤਾਲ-ਜੰਘਾ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀਬਿੰਦੂ ਵਰਗੇ ਵਿਰੋਧੀ ਰਾਜਾ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਅਸੀਤਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਟੱਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਧੂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਗਰਭਵਤੀ। ਇਕ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੂਜੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭ-ਨਾਸਕ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਲਿੰਦੀ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਭਾਰਗਵ ਮੁਨੀ ਚਯਵਨ ਕੋਲ ਗਈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਧਰਮਵਾਨ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।" ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਿਆ, ਅਤੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਲੋਟਸ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਲੋਟਸ-ਕੁਡੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਉਸ ਦੀ ਸਹ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਿਆਂ, ਫਿਰ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਦਵਾਈ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਬੱਚਾ ਜਨਮਿਆ—ਉਹ ਸਾਗਰ ਹੋਇਆ। ਸਾਗਰ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਖੋਦਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾ ਸਮੇਂ ਉਤਸਵ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ, ਸਾਗਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪ, ਅਤੇ ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ ਜਨਮਿਆ। ਭਗੀਰਥ ਤੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਕਕੁਤਸਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਘੁ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ। ਰਘੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਹ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ, ਸੌਦਾਸਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਖਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਖਣਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ; ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਗਨਿਵਰਨ, ਅਤੇ ਅਗਨਿਵਰਨ ਤੋਂ ਸ਼ੀਘਰਗਾ ਜਨਮਿਆ। ਸ਼ੀਘਰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੁ, ਮਾਰੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼ਰੁਕ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼ਰੁਕ ਤੋਂ ਅੰਬਰੀਸ਼ਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਅੰਬਰੀਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ; ਨਹੁਸ਼ਾ ਤੋਂ ਨਾਭਾਗਾ, ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਨਾਭਾਗਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਅਜਾ ਅਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤ; ਅਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸੀ। ਤੂੰ, ਰਾਮ, ਉਸ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ-ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਤੂੰ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੀਤਿ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਰਮ ਨਾਂ ਤੋੜ; ਧਰਤੀ ਤੇ, ਜੋ ਰਤਨ-ਸੰਪਦਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਇੱਕਸੌ ਦਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ-ਭਰਿਆ ਬਚਨ ਆਖਿਆ। "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਹਨ—ਅਧਿਆਪਕ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ਜ। ਪਿਤਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ 'ਗੁਰੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਵੀ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ; ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਤੂੰ ਸਤਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟੇਗਾ।" "ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਦਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਸਮੂਹ, ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ), ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਤਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ।" "ਆਪਣੀ ਉਮਰਦراز ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਮਾਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮੰਨ ਕੇ, ਸਤਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ।" "ਭਰਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਅਰਜ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਸੱਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈਂ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ, ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।" "ਜਿੰਨਾ ਦੇ ਸਕੀਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ, ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਾਉਣਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ, ਅਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਕਾਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ; ਉਸ ਦਾ ਜੋ ਆਦੇਸ਼ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮੈਂ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ।" ਰਾਮ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਭਰਤ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਤੁਰੰਤ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜਲਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾ, ਹੇ ਸਾਰਥੀ; ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਭਰਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੈਠਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।" "ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਰੋਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਵਰਗਾ, ਮੈਂ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪਿਆ ਰਹਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆ ਜਾਂਦਾ।" ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸੁਮਿਤਰਾ, ਪੀੜ੍ਹਤ, ਨੇ ਕੁਸ਼ਾ ਚੌਕਾ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਵਿਛਾਇਆ ਅਤੇ ਆਪ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪੈ ਗਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀ।