ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਰਾਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ ਕਿ ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਜਨਮ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਸ਼ਯਪ ਜਨਮਿਆ। ਕਾਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ ਆਇਆ, ਤੇ ਵਿਵਸਵਾਨ ਤੋਂ ਮਨੁ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਮਨੁ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦਿੱਤੀ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਪੁੱਤਰ ਕુકਸ਼ੀ ਸੀ, ਤੇ ਕუკਸ਼ੀ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਜਨਮਿਆ। ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਣਾ ਆਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਵੀਰ ਸੀ। ਬਾਣਾ ਤੋਂ ਅਨਰਣਯਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਕੋਈ ਬੇਤਰਤੀਬ ਮੀਂਹ ਪਿਆ, ਨਾ ਅਕਾਲ ਆਇਆ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਚੋਰ ਸੀ। ਅਨਰਣਯਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਥੁ ਆਇਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਿਥੁ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਚਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕੀਤੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧੁੰਦੁਮਾਰਾ ਸੀ, ਤੇ ਧੁੰਦੁਮਾਰਾ ਤੋਂ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਜਨਮਿਆ। ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਾਂਧਾਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੁਸੰਧਿ ਜਨਮਿਆ। ਸੁਸੰਧਿ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਤੇ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ। ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਅਸੀਤ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਹੈਹਯ, ਤਾਲਜੰਗ, ਤੇ ਸ਼ਸ਼ਿਬਿੰਦੂ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਆਏ। ਅਸੀਤ ਨੇ ਸਭ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਆਖਰਕਾਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਕਾਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸੀ, ਦੋਨੋ ਗਰਭਵਤੀ। ਇੱਕ ਨੇ ਦੂਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਗਰਭ ਨਾਸਕ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਕਾਲਿੰਦੀ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਹਿਮਵਤ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਸਦੇ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਚਯਵਨ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ, "ਤੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਸਥਾਪਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਵੇਗੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।" ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪਰੀਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਘਰ ਆ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਉਸ ਦੀ ਸਹ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਰਭ ਨਾਸਕ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਉਸ ਦਵਾਈ ਸਮੇਤ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਸਾਗਰਾ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਸਾਗਰ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਖੋਦਾਈ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਗਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਜੀਵਦੇ ਹੀ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਨਿਕਾਲਾ ਗਿਆ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਜੋ ਵੀਰਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪ ਆਇਆ, ਤੇ ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ। ਭਗੀਰਥ ਤੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਆਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਕਕੁਤਸਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਘੁ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਚੱਲਿਆ। ਰਘੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ, ਜੋ ਸਉਦਾਸਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਖਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਖਣਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਸੀ, ਜੋ ਵੀਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਗਨੀਵਰਨ, ਤੇ ਅਗਨੀਵਰਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀਘਰਗਾ। ਸੀਘਰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁ, ਮਰੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼ਰੁਕਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼ਰੁਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼ਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਹੁਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾਭਾਗਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਨਾਭਾਗਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਅਜ ਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤ। ਅਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। "ਤੁਸੀਂ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋ, ਰਾਮ ਜੀ," ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲੋ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।" ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪੁਰਾਤਨ ਪ੍ਰਥਾ ਨੂੰ ਨਾਂ ਭੁੱਲੋ," ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਹਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕੀਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇੱਕ ਸੌ ਦੱਸਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਧਰਮਮਈ ਬਚਨ ਆਖੇ। "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਹਨ—ਗੁਰੂ, ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ। ਪਿਤਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇਂਦਾ, ਗੁਰੂ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ 'ਗੁਰੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵੀ—ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੰਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟੋਗੇ।" "ਇਹ ਸਭ ਸਭਾ, ਸਮੂਹ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਪੰਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ। ਵੱਡੀ ਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਨਾਂ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰੋ; ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਪੰਥ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ।" "ਭਰਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਟਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦਾ ਕਦੇ ਮੁਲ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਬਿਨੈ, ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰਧਾਲੂ ਵਾਤਾਵਰਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।