ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੰਗ੍ਰਹਿਤ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਮ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਮਹਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਾਬਾਲੀ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਾਪਸ ਆਯੋਧਿਆ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਹੁਣ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਹੀ ਪਾਣੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਬਣੀ। ਫਿਰ, ਸਵੈ-ਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੂਰ (ਬੋਰ) ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠਾਇਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਕਿ ਅਜਰ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਭੂ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਪੂਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਮਰੀਚੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਕਸ਼ਯਪ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਵਿਵਸਵਾਨ, ਵਿਵਸਵਾਨ ਤੋਂ ਮਨੁ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਵਾਮੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਮਨੁ ਤੋਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ, ਜੋ ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਰਾਜਾ ਸਨ। ਮਨੁ ਨੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਕੁਕਸ਼ੀ ਸਨ, ਕੁਕਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੀਰ ਯੋਧਾ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ, ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਤੋਂ ਬਾਣਾ, ਅਤੇ ਬਾਣਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਨਰਣਿਆ। ਅਨਰਣਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਅਸਮੇਂ ਬਰਸਾਤ ਹੋਈ, ਨਾ ਅਕਾਲ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਚੋਰ ਸੀ। ਅਨਰਣਿਆ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਥੁ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਥੁ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਚਾਈ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧੁੰਦੁਮਾਰਾ, ਧੁੰਦੁਮਾਰਾ ਤੋਂ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ, ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਂਧਾਤਾ, ਅਤੇ ਮਾਂਧਾਤਾ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੁਸੰਧੀ। ਸੁਸੰਧੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੇਨਜਿਤ। ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਤੋਂ ਭਾਰਤ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੀਤਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈਹਯ, ਤਾਲ-ਜੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ੀਬਿੰਦੂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਵਿਦ੍ਰੋਹ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਤਾ ਨੇ ਸਭ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜ ਦੇ ਮੁੱਖ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਯੋਗੀ ਵਾਂਗ ਰਹੇ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਨੋ ਗਰਭਵਤੀ। ਇੱਕ ਨੇ ਦੂਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭ-ਪਾਤ ਦੀ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਰਗਵ ਮੁਨੀ ਚਯਵਨ, ਜੋ ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਨੂੰ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਮਿਲਿਆ। ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇਖ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੰਸਾਰ 'ਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਧਰਮਵਾਨ, ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।" ਕਾਲਿੰਦੀ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ, ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਿਆ ਅਤੇ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਕੰਵਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਵਲ ਦੇ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਸਹ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਦਵਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦਵਾਈ ਵੀ ਆਈ; ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸਾਗਰ ਬਣਿਆ। ਸਾਗਰ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਖੋਦਿਆ, ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਗਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਸਮੰਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬੁਰੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਜੀਵਤ ਹੀ ਨਿਕਾਲ ਦਿੱਤਾ। ਅਸਮੰਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਸੀ, ਅੰਸ਼ੁਮਾਨ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪ, ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਭਗੀਰਥ। ਭਗੀਰਥ ਤੋਂ ਕਕੁਤਸਥ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਕਕੁਤਸਥ ਤੋਂ ਰਘੁ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਹੋਇਆ। ਰਘੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ (ਸੌਦਾਸ) ਸੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੰਖਣ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਸ਼ੰਖਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸੀ; ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਗਨੀਵਰਨ, ਅਗਨੀਵਰਨ ਤੋਂ ਸੀਘ੍ਰਗ, ਸੀਘ੍ਰਗ ਤੋਂ ਮਰੁ, ਮਰੁ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਕ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਕ ਤੋਂ ਅੰਬਰੀਸ਼, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਅੰਬਰੀਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੁਸ਼, ਜੋ ਸਚ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ 'ਚ ਅਡੋਲ ਸੀ; ਨਹੁਸ਼ ਤੋਂ ਨਾਭਾਗ, ਜੋ ਅਤਿ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਨਾਭਾਗ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ: ਅਜ ਤੇ ਸੁਵ੍ਰਤ। ਅਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਅਤੇ ਆਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲੋ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਜੀਵਤ ਹੋਵੇ, ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਰੀਤ ਨੂੰ ਨਾ ਤੋੜੋ; ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪੂਰਵਜਾਂ ਵਾਂਗ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਾਜਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਸਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਰਾਜ-ਪੁਜਾਰੀ ਹਨ, ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਹਨ: ਅਧਿਆਪਕ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਕਕੁਤਸਥ ਵੰਸ਼ੀ। ਪਿਤਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਧਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ 'ਗੁਰੂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵੀ, ਹੇ ਵੈਰੀ-ਨਾਸਕ। ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੰਨ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਤਕਾਰੀ ਪੰਥ ਤੋਂ ਨਾਹ ਟਟੋਲੋਗੇ।