ਜਬਾਲੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਭਾਵਨਾ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਸਮਝ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਇੱਥੇ ਜੋ ਬਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਤਵ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਰਤਵ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਇਹ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀਆਂ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਨਿਯਮਤ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਟੁੱਟ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਤਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੀਚਾ, ਵੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ।" "ਜੋ ਨੀਚ ਹੈ ਪਰ ਉੱਚਾ ਦਿਸਦਾ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਸਦਾ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ ਪਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਦਿਸਦਾ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਮਾੜਾ ਹੈ ਪਰ ਚੰਗਾ ਦਿਸਦਾ—ਜੇ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਭਾਣੇ ਅਧਰਮ ਕਰਾਂ, ਚੰਗੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਹੀ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ।" "ਕੋਈ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਸਹੀ-ਗਲਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਨਯੋਗ ਮੰਨੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਚਰਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਚਾਈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਸੰਸਾਰ ਸਦਾ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ, ਤਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਹ। ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਕਰਤਵ ਸਚਾਈ ਅਤੇ ਦਯਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਸਚ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਸਚ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।" "ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਚ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਸੱਪਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਮੂਲ ਸਚ ਹੈ।" "ਸਚ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ ਸਚ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਸਚ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਚ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ। ਦਾਨ, ਯਜ, ਹੋਮ, ਅਤੇ ਤਪ—all ਇਹ ਵੈਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਚ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਚ 'ਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ; ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" "ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਸਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਚ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਨਾ ਲੋਭ ਨਾਲ, ਨਾ ਮੋਹ ਨਾਲ, ਨਾ ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸਚ ਦੀ ਪੁਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਸਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਪਿਤਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਭੋਗ ਸਵੀਕਾਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੋਂ ਝੂਠਾ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਮ, ਇਹ ਸਚਾਈ, ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇਸੀ ਲਈ ਹੈ।" "ਜੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਕਰਤਵ ਅਧਰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਨੀਚ, ਕਠੋਰ, ਲੋਭੀ, ਅਤੇ ਬੁਰਾ ਕਰਤਵ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਨਸਾਨ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਅਤੇ ਜੀਭ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ।" "ਧਰਤੀ, ਯਸ਼, ਵਡਿਆਈ, ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਸਚ 'ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੋ।" "ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਉੱਚੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਹੋ, ਪਰ ਜੋ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਣਉਚਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ, ਭਾਗਯਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਰੋ।" "ਮੈਂ, ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਇਹ ਵਨਵਾਸ ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਚੁੱਕਾ, ਭਰਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ?" "ਜੋ ਵਚਨ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ।" "ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਵਿਵਸਥਿਤ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੜਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" "ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਸੱਚਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਵੇਕ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਅਗਨੀ, ਵਾਯੂ, ਅਤੇ ਸੋਮ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹਨ।" "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਸੌ ਯਜ ਕਰ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" "ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਜਬਾਲੀ ਨੇ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਰਾਮ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਭੜਕ ਉਠੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ।" "ਸਚ, ਧਰਮ, ਵੀਰਤਾ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਯਾ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਵਿਰਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਗ ਦੇ ਰਾਹ ਵਜੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਠੀਕ ਸਮਝ ਕੇ ਅਤੇ ਇਕ-ਮੱਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਹੜੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਚੌਕਸ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਿੰਦਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜੋ ਗਲਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਅਪਣਾਇਆ; ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਹਟ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇੰਝ ਹੈ; ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਉਸ ਅਵਸਥਾ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾਸਤਿਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਦਰਭੀ ਹੈ; ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ; ਇਸ ਲਈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਯਜ ਅਤੇ ਦਾਨ ਸਦਾ ਚੰਗੇ ਹਨ।" "ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦਾਰ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ, ਅਹਿੰਸਾ ਵਾਲੇ, ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਰਾਮ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਅਟਲ ਮਨ ਨਾਲ ਕਹੀਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ, ਸੱਚ, ਨਿਸ਼ਠਾ, ਅਤੇ ਨਰਮ ਮਨ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।" "ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਮੈਂ ਫਿਰ ਨਾਸਤਿਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਪਰ, ਰਾਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੀ ਵਾਪਸੀ ਲਈ, ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਇੱਕ ਸੋ ਨੌਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।