ਜਬਾਲੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਸਬ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਧਰਮ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਹ ਸੁਚੱਜੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮੰਦ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਰਿੱਤਰ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਉੱਚਕੁਲ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਵੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ। ਜੋ ਮੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਚੰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਪਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਮਾੜਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਚੰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ—ਜੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਝੂਠੀ ਧਰਮਤਾ ਦੇ ਭੇਖ ਹੇਠ ਅਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਾਂ, ਚੰਗੀ ਰੀਤ ਛੱਡ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੋਈ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਤ ਸਮਝੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਚਰਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਾਂ, ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਨੀਚ ਰੀਤ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ। ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਦਇਆ, ਇਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਦਾ ਦੇ ਕਰਤਵ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰਾਜ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੰਤਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਲੱਖਮੀ ਦੇਵੀ ਸਦਾ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਤ ਹਨ, ਤੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ। ਦਾਨ, ਯਜ, ਹੋਮ ਤੇ ਤਪ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਜੋ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ। ਨਾ ਤਾਂ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਭੁਲਾਵੇ, ਨਾ ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸੱਚ ਦਾ ਪੁਲ ਤੋੜਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਨਾਂ ਪਿਤਰ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭੇਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦਾ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਜਾਂ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵਾਸਤੇ ਇਹੀ ਬੋਝ ਹੈ। ਜੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਨੀਚ, ਕਰੂੜ, ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਗਲਤ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਜਾਂ ਜੀਭ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ। ਧਰਤੀ, ਯਸ਼, ਮਹਿਮਾ, ਤੇ ਲੱਖਮੀ—ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਸੱਚ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਰਹੇ ਹੋ, ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤਰਕਯੋਗ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਹੀ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਵਚਨ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਭਰਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਛੱਡ ਕੇ? ਜਦ ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਣੀ ਕੈਕਈ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸੀਮਤ ਆਹਾਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਸ ਵਿਚ ਫਰਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜਦ ਇਹ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਹੀ ਕਰਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਅੱਗ, ਵਾਇੂ ਤੇ ਸੋਮ—ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੌ ਯਜ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਹ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਸ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇਜ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜਬਾਲੀ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਉਲਟ ਕੇ ਕਿਹਾ। ਸੱਚ, ਧਰਮ, ਵੀਰਤਾ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ, ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝ ਕੇ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਜਾਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਉਸ ਕਰਮ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਧਰਮ ਵਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਚੋਰ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਸਤਿਕ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੱਕੀ ਹੈ; ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਸੰਗਤ ਨਾ ਕਰੇ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਜਿੱਤੇ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਯਜ ਤੇ ਹੋਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੰਗੇ ਹਨ। ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾ ਕੇ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਦਾਨ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ, ਅਹਿੰਸਕ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਾਮ, ਜੋ ਇਹ ਬਚਨ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹਿ ਕੇ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸੰਤੋਖੀ, ਸੱਚੇ ਤੇ ਨਰਮ ਮਨ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ; ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਮੈਂ ਮੁੜ ਨਾਸਤਿਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਉਹ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕਤਾ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਕਹੇ; ਪਰ, ਹੇ ਰਾਮ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਨ ਲਈ ਤੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ।