ਜਬਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਪਿਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਬੀਜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਸਫੈਦ ਤੇ ਲਾਲ ਰਸ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਦੋਂ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ (ਦਸ਼ਰਥ) ਤਾਂ ਓਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਚਾਲ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਸੋਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਧਨ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਆਸਟਕਾ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹਨ, ਪਰ ਦੇਖੋ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸਿਵਾਏ ਇਸਦੇ ਕਿ ਭੋਜਨ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਵੀ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗ੍ਰੰਥ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਦਾਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਹਨ—'ਯਜਨ ਕਰੋ, ਦਾਨ ਦਿਓ, ਦীক্ষਾ ਲਵੋ, ਤਪ ਕਰੋ, ਤਿਆਗ ਕਰੋ।' ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਦੇ ਕਿ 'ਇਸ ਤੋਂ ਅਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ,' ਜੋ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ, ਤੇ ਜੋ ਅਦਿੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਇਹ ਸਭ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਲਵੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕਸੋ ਅੱਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਜਬਾਲੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਗਾਂਹ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਭਾਵ ਤੇ ਡੋਲ੍ਹਦੇ ਨਾਹ ਹੋਏ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਧਰਮ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅਣਨਿਯੰਤਰਤ, ਮੰਦ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਜਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ, ਵੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪਨੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ, ਆਖਿਰ ਚਰਿੱਤਰ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਨੀਚ ਹੋ ਕੇ ਭੀ ਉੱਚਾ ਦਿਖੇ, ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਖੇ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲਾ ਦਿਖੇ, ਜਾਂ ਮੰਦਚਰਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਚੰਗਾ ਦਿਖੇ—ਜੇ ਮੈਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਝੂਠੀ ਧਰਮ ਦੀ ਆੜ ਲੈ ਕੇ ਅਧਰਮ ਕਰਾਂ, ਚੰਗਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੁਲਾਵਾ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜੋ ਅਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਤ ਮੰਨੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਾਂ? ਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਨੀਚਤਾ ਵਾਲੀ ਚਾਲ ਚੱਲਾਂ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਨਿਭਾ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗਾ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਦਇਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਡਿਊਟੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੱਚ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵੀ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸੰਤ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਰਗ ਦਾ ਮੁਢ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਹੀ ਇੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਲੱਖਮੀ (ਸੌਭਾਗ) ਸਦਾ ਸੱਚ ਨਾਲੋ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ। ਦਾਨ, ਯਜ, ਹੋਮ, ਤੇ ਤਪ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂ? ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ ਬੱਝ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਨਾ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਜਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਦਾ ਪੁਲ ਨਹੀਂ ਟੋੜਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਪਿਤਰ, ਝੂਠੇ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਭੇਟ ਕਬੂਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹੀ ਭਾਰ ਉਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਉਹ ਨੀਚ, ਕਰੂੜ, ਲਾਲਚੀ ਜਾਂ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਜਿਹੇ ਖ਼ਸਤਰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਗਲਤ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਤੇ ਜੀਭ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ। ਧਰਤੀ, ਯਸ਼, ਮਾਹਤਮ, ਤੇ ਲੱਖਮੀ, ਇਹ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਜੋ ਵਧੀਆ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਣੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਉੱਚਕੁਲ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋ; ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ—ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਉਹੀ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮੰਨ ਲਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਛੱਡ ਦਵਾਂ? ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਣੀ ਕੈਕੇਈ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਆਹਾਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੜਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਧੋਖਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸੱਚਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਪਛਾਣ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਮ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਅੱਗ, ਵਾਯੂ, ਤੇ ਸੋਮ, ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੌ ਯਜ ਕਰਕੇ ਸੁਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸੁਰਗ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਅਥੇਇਸਤਿਕ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ (ਰਾਮ) ਨੇ, ਜੋ ਸਹਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਰਜਾ ਤੀਬਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ—'ਸੱਚ, ਧਰਮ, ਵੀਰਤਾ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ, ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣਾ, ਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਭ ਗੁਣ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸੁਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।