ਜਬਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਨਹੀਂ ਹੋ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਹਨ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲੋ। ਪਿਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਜੀਵ ਦਾ ਬੀਜ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਫੈਦ ਤੇ ਲਾਲ ਰਸ; ਜਦ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਦਸ਼ਰਥ, ਆਪਣੀ ਮੰਜਿਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ—ਇਹੀ ਮਾਨਵ ਜੀਵਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਦੁੱਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਧਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲਗਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਿੱਛੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਅਸ਼ਟਕਾ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹਨ; ਪਰ ਦੇਖੋ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਵਾਏ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਇੱਥੇ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸ੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਜੋ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ: ‘ਯਜਨਾ ਕਰੋ, ਦਾਨ ਦਿਓ, ਦੀਖਿਆ ਲਵੋ, ਤਪ ਕਰੋ, ਤਿਆਗ ਕਰੋ।’ ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਹੀ ਵਿਚਾਰ ‘ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ’ ਤੇ ਟਿਕਾਓ; ਜੋ ਸਾਫ਼ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੋ, ਤੇ ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਭਰਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੌ ਅਠਵੀਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਗਰਣੀ ਹਨ, ਨੇ ਜਬਾਲੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਭਾਵੁਕਤਾ ਅਤੇ ਡੌਲ ਨਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। “ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਸੀ; ਇਹ ਕਰਤੱਵ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਹ ਭਲਾ ਜਿਹਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਐਸਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਯਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਢੀਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਵੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ—ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਉਸ ਦੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਧਮ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉੱਚ ਜਿਹਾ ਲੱਗੇ, ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਜਿਹਾ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਜਿਹਾ ਲੱਗੇ, ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਧਰਮੀ ਜਿਹਾ ਲੱਗੇ—ਜੇ ਮੈਂ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਭੇਸ ਹੇਠ ਅਧਰਮ ਵਲ ਜਾਵਾਂ, ਚੰਗਿਆਈ ਛੱਡ ਦਿਆਂ, ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜੋ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਮੰਨੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਚਰਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਾਂ? ਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ? ਕਿਉਂਕਿ, ਜੇ ਮੈਂ ਐਸੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੀ। ਸੱਚ ਅਤੇ ਦਇਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਰਤੱਵ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵੀ ਸੱਚ ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ। ਵੈਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਇੱਥੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦੇ ਹਨ; ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਚ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ ਸੱਚ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ। ਦਾਨ, ਯਜਨਾ, ਹੋਮ ਤੇ ਤਪ—ਇਹ ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚ ਦਾ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ, ਇੱਕ ਹੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਹੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਾ ਨਿਭਾਵਾਂ? ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਦਿੱਤੀ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਨਾ ਤਾਂ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਨਾ ਮੋਹ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਜਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਪੁਲ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਣ ਦਿਆਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਕਸਮ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਝੂਠਾ ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਪਿੰਡ-ਦਾਨ ਨ ਤਾ ਦੇਵਤੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਨ ਪਿਤਰ। ਮੈਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਉੱਚ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਭਾਰ ਇਸੀ ਲਈ ਢੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮੰਦ, ਕਰੂੜ, ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ। ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਬੁਰਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਤੇ ਜੀਭ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ। ਧਰਤੀ, ਯਸ਼, ਮਾਣ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੀ ਲੱਭਦੀਆਂ ਹਨ; ਤੇ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਨੂੰ ਵੀ ਤੱਕਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਦੇ ਪਾਸੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੁਝ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਅਣੁਕੂਲ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਉੱਚਕੁਲ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਲਈ ਆਖੋ; ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਵਾਜਬ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ—ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਸੀ; ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਣੀ ਕੈਕਈ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਸੀ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੜਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ, ਮੈਂ ਜੀਵਨ ਯਾਤਰਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਟਕ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸੱਚਾ, ਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਤੇ ਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਸਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਮ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜੋ ਸੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਅੱਗ, ਵਾਯੂ ਤੇ ਸੋਮ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭੋਗੀ ਹਨ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਸੌ ਯਜਨਾਵਾਂ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਜਬਾਲੀ ਦੇ ਇਹ ਅਨਾਸਤਿਕਤਾ ਭਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਜੋ ਸਹਿਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।