ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਸਨ, ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਕਿਹਾ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਸੀ। ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਘਵ, ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਫਲਹੀਣ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਤਾਂ ਉੱਚ ਸੋਚ ਵਾਲਾ, ਨੇਕ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਹੈ? ਹਰ ਜੀਵ ਇਕੱਲਾ ਜੰਮਦਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ 'ਮਾਂ' ਤੇ 'ਪਿਤਾ' ਨਾਲ ਚੰਬੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਟਿਕਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਉੱਥੋਂ ਚਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਤੇ ਘਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਿਰਫ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੇ ਠਿਕਾਣੇ ਹਨ; ਨੇਕ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ, ਹੁਣ ਇਹ ਦੁੱਖਦਾਈ ਤੇ ਥੋੜੀ ਰਾਹ ਤੇ ਨਾ ਚੱਲ। ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ, ਇੱਕ ਜੂੜੀ ਵਾਲੀ ਬਾਲਾ ਵਾਂਗ, ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਆਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ-ਭੋਗ ਭੋਗ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸੁਗੰਧਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਉਹ ਤੂੰ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਦੂਜਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ। ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਜੀਵ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਫੈਦ ਤੇ ਲਾਲ ਰਸ; ਮਾਂ ਦੀ ਕੋਖ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਇਹੀ ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਸੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਕਰਤਵ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਹੋਰਾਂ ਲਈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਅਸ਼ਟਕਾ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹਨ; ਪਰ ਦੇਖ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕੀ ਖਾਣਾ ਹੈ? ਸਿਰਫ ਸੜਨ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੱਕ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਭੋਜਨ ਤੰਦਰੁਸਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਦਾਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਲਈ ਹਨ: 'ਯਜ, ਦਾਨ ਦੇ, ਦীক্ষਾ ਲੈ, ਤਪ ਕਰ, ਤਿਆਗ ਕਰ।' ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਆਪਣਾ ਮਨ 'ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ' ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ, ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰ, ਜੋ ਅਣਦੇਖਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਮਨ ਲੈ ਕੇ ਰਾਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦਾ 108ਵਾਂ ਸਰਗਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਜਾਬਾਲੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਤੇ ਅਟਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਾਸਤੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਰਗਾ ਤਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੱਚਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਚਰਿੱਤਰ ਉਡੀਕ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਉੱਚ ਜਾਤਿ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਵੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਵੈ-ਹਿਤੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ। ਜੇ ਕੋਈ ਨੀਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦਿਖੇ, ਜਾਂ ਮੈਲਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਪੇ, ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨੇਕ ਦਿਸੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਰਮ ਕਰਾਂ, ਚੰਗਿਆਈ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾੜਾ ਵਰਤਾਵ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭੁਲਾਵਾ ਪੈ ਜਾਵੇਗਾ। ਕੋਈ ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਸਮਝੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਚਰਨ ਕਿਸਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾਂ? ਕਿਸ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵੀ। ਸੱਚ ਤੇ ਦਇਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਦਾ ਕਰਤਵ ਹਨ; ਰਾਜ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵੀ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ; ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸੁਗਮ ਲੋਕ ਦਾ ਮੂਲ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਹੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ ਸੱਚ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕੋਈ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ। ਦਾਨ, ਯਜ, ਹੋਮ ਤੇ ਤਪ—ਇਹ ਸਭ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੱਚ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ; ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਇਕ ਹੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾ ਨਿਭਾਵਾਂ? ਜਦ ਮੈਂ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਹਾਂ। ਨਾ ਤਾਂ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਮੋਹ, ਨਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਜਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਚ ਦੇ ਪੁਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਤੋੜਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਨਾ ਪਿਤਰ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭੇਟ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਝੂਠਾ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਤੇ ਚੰਚਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਆਪ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਉੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਇਹੀ ਭਾਰ ਠਾਠਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਖਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਅਧਰਮ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਨੀਚ, ਕਰੂੜ, ਲਾਲਚੀ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਧਰਮ ਵੀ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ।