ਭਰਤ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿਤਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਰੇ ਭਰਾਤ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਪੰਥ 'ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ—ਭਰਤ, ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋ।" ਇਥੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਇਕ ਸੰਗਤਿ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦੇ ਰਚਿਤਾ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਜਦ ਭਰਤ ਨੂੰ ਇਹ ਤਸੱਲੀ ਮਿਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਚੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਨੂੰ ਕੁਝ ਅਜੋਕੇ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਉਲਟ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਆਮ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਰਫਲ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਉੱਚਾ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਮਨ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਸਬੰਧੀ ਹੈ? ਕੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਮਿਲਿਆ? ਹਰ ਜੀਵ ਇਕੱਲਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ 'ਮਾਂ' ਤੇ 'ਪਿਤਾ' ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ; ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ, ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ, ਉਵੇਂ ਹੀ, ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਘਰ—all ਇਹ ਅਸਥਾਈ ਠਿਕਾਣੇ ਹਨ; ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਨਹੀਂ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਕਠਿਨ ਰਾਹ ਨਾ ਲੈ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣ; ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਇਕ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ-ਵਿਲਾਸ ਭੋਗ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ। ਤੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਉਹ ਤੂੰ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ। ਪਿਤਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਬੀਜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਫੈਦ ਤੇ ਲਾਲ ਰਸ; ਮਾਂ ਦੀ ਗਰਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ।" "ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਇਹੀ ਮਰਣਯੋਗਾ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਦੁਖ ਕਰ ਰਿਹਾ। ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਇਥੇ ਦੁਖ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਲੋਕ ਅਸ਼ਟਕਾ ਕਰਮ ਕਰਦੇ, ਸੋਚਦੇ ਕਿ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਪਰ ਦੇਖ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਕੁਝ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਖਾਣਾ ਸੜ ਜਾਂਦਾ।" "ਜੇ ਇੱਥੇ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲਈ ਸ੍ਰਾਦ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਖਾਣਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਰਚੇ, ਸਿਰਫ ਦਾਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਲਈ ਹਨ: 'ਯਜ, ਦਾਨ ਕਰ, ਦੀਖਾ ਲੈ, ਤਪ ਕਰ, ਤਿਆਗ ਕਰ।' ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨੀ, ਆਪਣਾ ਮਨ 'ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ' 'ਤੇ ਟਿਕਾ; ਜੋ ਦਿੱਖ ਰਿਹਾ, ਉਸੇ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ, ਅਦਿੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ।" "ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੇਖਦੀ, ਰਾਜ ਲੈ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਭਰਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ।" ਇਥੇ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੀ ਹੋਰ ਇਕ ਸੰਗਤਿ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਾਬਾਲੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ, ਨੇ ਡੂੰਘੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਸੁਖ ਲਈ ਜੋ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ, ਪਰ ਹੈ ਨਹੀਂ; ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅਨਿਯਮਤ ਹੈ, ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਟੁੱਟੇ ਚਰਿਤਰ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਬਹਾਦਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪ-ਵਧਾਈ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਰਿਤਰ ਹੀ ਪਰਖਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾਪਵਿੱਤਰ।" "ਜੋ ਨਿਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ ਪਰ ਉੱਚਾ ਲੱਗਦਾ, ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਪਰ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਪਦਾ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਿਨਾ ਹੈ ਪਰ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਾਲਾ ਲੱਗਦਾ, ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਪਰ ਚੰਗਾ ਜਾਪਦਾ—ਜੇ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਅਧਰਮ ਕਰਾਂ, ਚੰਗਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮੰਦੇ ਰਾਹ ਚੱਲਾਂ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਭੁੰਭਲ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ, ਜੋ ਚੰਗਾ-ਮੰਦੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮੰਦਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਿੰਦਤ ਸਮਝੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਚਰਿਤਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਾਂ, ਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਾਵਾਂ? ਕਿਉਂਕਿ, ਜੇ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਾਂ, ਜੋ ਸਚਾਈ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪੰਥ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਹ। ਸੱਚ ਤੇ ਦਇਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਡਿਊਟੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜ ਸਚ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਸਚ 'ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ।" "ਵੈਦਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਚ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ; ਇੱਥੇ, ਜੋ ਸਚ ਬੋਲਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪਾਉਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਸੱਪ ਤੋਂ ਡਰਦੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ; ਧਰਮ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਚ ਹੈ।" "ਸਚ ਹੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਦਾ ਸਚ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਸਚ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਸਚ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਦਾਨ, ਯਜ, ਹੋਮ, ਤੇ ਤਪ—ਇਹ ਸਭ ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਸਚ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਚ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ, ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ; ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨਰਕ 'ਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ, ਤੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵਰਗ 'ਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ।" "ਫਿਰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਜੋ ਸਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹਾਂ। ਨਾ ਲਾਲਚ, ਨਾ ਮੋਹ, ਨਾ ਅਗਿਆਨ ਜਾਂ ਹਨੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਚ ਦਾ ਪੂਲ ਨਹੀਂ ਤੋੜਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਸਚਾ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਨਾ ਪਿਤਰ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭੇਟ ਸਵੀਕਾਰਦੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਤੋਂ ਝੂਠਾ, ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਤੇ ਅਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਖੁਦ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਧਰਮ, ਇਹ ਸਚ, ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਜੋ ਭਾਰ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਹ ਇਸੀ ਲਈ ਹੈ।