ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਭਾਰਤ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਆਪਣੇ ਰਾਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦੇ। ਆਪਣੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ। ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਸਤੋਤ੍ਰ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਪੂਤ੍ਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁਤ ਨਾਂਕ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ', ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਚੰਗੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਇੱਕ ਗਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਹੀ ਰਾਜਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮੰਨਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਰਤ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜਿੱਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਮੈਂ ਵੀ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਵੈਦੇਹੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ ਦੰਡਕ ਅਰਨ੍ਯ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਦੰਡਕ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭਾਰਤ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਾਂ ਕਰਕੇ ਠੰਡਕ ਦੇਣ, ਮੈਂ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਹੇਠਾਂ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹਾਂਗਾ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋਸਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਰੋ ਪੁੱਤਰ, ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਉੱਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ—ਭਾਰਤ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੌ ਸੱਤਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਮ ਨੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਉੱਚ ਕੋਟ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ। "ਸ਼ਾਬਾਸ਼ ਰਾਘਵ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਬੇਕਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਉੱਚ ਆਦਰਸ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ? ਕੀ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਹਰ ਜੀਵ ਇਕੱਲਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨਾਲ ਲੱਗ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ-ਪਿਓ, ਘਰ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਅਸਥਾਈ ਠਿਕਾਣੇ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਕਠਨ ਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇਰਾ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਸੀ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਉਹ ਤੂੰ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ। ਪਿਤਾ ਸਿਰਫ ਜੀਵ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਫੈਦ ਤੇ ਲਾਲ ਰਸ; ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਇਹ ਨਿਯਮ ਸਭ ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਤੂੰ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਦੁੱਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਅਸ਼ਟਕਾ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੈ; ਪਰ ਦੇਖ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕੀ ਖਾਣਾ, ਸਿਵਾਏ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਦੇ? ਜੇ ਇੱਥੇ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਉਹ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਦਾਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਲਈ ਹਨ: 'ਯਜ, ਦਾਨ ਦੇ, ਦীক্ষਾ ਲੈ, ਤਪ ਕਰ, ਤਿਆਗ ਕਰ।' ਇਸ ਲਈ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, 'ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ' ਤੇ ਮਨ ਲਾ; ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਹੈ, ਉਸ ਤੇ ਚੱਲ, ਜੋ ਨਾਜ਼ਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਮੰਨ ਕੇ ਰਾਜ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੌ ਅੱਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਜਾਬਾਲੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਸੱਚੇ ਰਾਮ ਨੇ, ਪੂਰਨ ਨਿਸ਼ਠਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਆਖੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੰਗੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲਾਜ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਰਿੱਤਰ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਵੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਿਰਫ ਚਰਿੱਤਰ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਤ ਜਾਂ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਵਿਤ੍ਰ ਲੱਗੇ, ਜਾਂ ਜਿਸਦੀ ਚਲਣ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋਵੇ ਪਰ ਚੰਗਾ ਦਿੱਸੇ—ਜੇ ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਅਧਰਮ ਕਰਾਂ, ਚੰਗਾ ਛੱਡ ਕੇ ਮਾੜਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਧਰਮ-ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾੜਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਮੰਨ ਲਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਚਰਿੱਤਰ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾਂ, ਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ? ਜੇ ਮੈਂ ਐਸਾ ਜੀਵਨ ਚੁਣਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗਾ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੀ। ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਦਇਆ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਡਿਊਟੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਰਾਜ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵੀ ਸੱਚ ਤੇ ਕਾਇਮ ਹੈ।