ਰਾਮ ਨੇ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ, "ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਰਾ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਮੇਰਾ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਭਾਰਤ, ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੇਰੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਬਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਗਯਾ ਨਾਮਕ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਗਯਾ ਵਿੱਖੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਤੋਤ੍ਰ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਪੁੱਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ 'ਪੁਤ' ਨਾਂ ਦੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ 'ਪੁੱਤਰ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਨੇਕ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ—ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਵੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਇੱਕ ਹੀ ਗਯਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹੀ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਭਾਰਤ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜਿੱਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ। ਮੈਂ ਵੀ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ—ਵੈਦੇਹੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ—ਸਮੇਤ ਦੰਡਕ ਅਰਨ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ, ਭਾਰਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ; ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੰਡਕ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ, ਭਾਰਤ, ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਠੰਢੀ ਛਾਂ ਪਾਵਣ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਹੜੀ ਕਰਾਂ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਮੇਰਾ ਮਿਤਰ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਰਸਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ—ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਭਾਰਤ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੌ ਸੱਤਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਰਾਮ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹਨ, ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ। ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ, ਰਾਘਵ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਐਸਾ ਖਾਲੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਨੇਕ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਸਬੰਧੀ ਹੈ? ਕੀ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਹਰ ਜੀਵ ਅਕੇਲਾ ਜੰਮਦਾ ਤੇ ਅਕੇਲਾ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨਾਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਸਮਝੇ ਜਾਣ; ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਵੱਸਦਾ ਤੇ ਫਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਨ, ਮਾਂ-ਪਿਓ ਤੇ ਘਰ ਵੀ ਸਿਰਫ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠਹਿਰਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹਨ; ਨੇਕ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ ਤੇ ਕਠਿਨ ਰਸਤਾ ਨਾ ਪਕੜ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰ, ਉਹ ਨਗਰੀ ਇੱਕ ਜੂੜੀ ਵਾਲੀ ਵਾਂਗ ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ ਸੁਖ ਭੋਗ। ਤੂੰ ਦਸਰਥ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਉਹ ਤੂੰ ਹਨ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ। ਪਿਤਾ ਸਿਰਫ ਜੀਵ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਤੇ ਰਜ; ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਜੰਮਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਦੁੱਖ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਮਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਅਸ਼ਟਕਾ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚਦੇ ਕਿ ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹਨ; ਪਰ ਵੇਖ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੜਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਏ, ਸਿਰਫ ਦਾਨ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਲਈ ਹਨ: 'ਯਜ, ਦਾਨ ਦੇ, ਦীক্ষਾ ਲੈ, ਤਪ ਕਰ, ਤਿਆਗ ਕਰ।' ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰ ਲੈ ਕਿ 'ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ,' ਜੋ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ, ਉਹੀ ਕਰ, ਨਾ ਕਿ ਜੋ ਨਾ ਦਿੱਸੇ। ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਨਾਲ ਰਾਜ ਅੰਗੀਕਾਰ ਕਰ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਸੌ ਅੱਠਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਜਾਬਾਲੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿੱਚ ਅਗਰਣੀ ਹਨ, ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਤੇ ਅਟੱਲ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਜੋ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਚੰਗਾ ਦਿਸਦਾ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਟ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਚਰਿਤਰ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪੇ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸਦੇ ਚਰਿਤਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਅਧਮ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉੱਚ ਦਿਸੇ, ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਗੇ, ਜਾਂ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਕਸ਼ਣ ਨਾ ਹੋਣ ਪਰ ਉਹ ਲਕਸ਼ਣ ਵਾਲਾ ਜਾਪੇ, ਜਾਂ ਮੰਦਚਰਿਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨੇਕ ਜਾਪੇ—ਜੇ ਮੈਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਅਧਰਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਪਣਾਵਾਂ, ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਚਿਤ ਆਚਰਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਲਝਣ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ। ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਤੇ ਨਿੰਦਤ ਹੀ ਸਮਝੇਗਾ। ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਆਚਰਨ ਕਿਸ ਨੂੰ ਦਿਖਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਰਸਤੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ? ਕਿਉਂਕਿ, ਜੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਨੀਚਤਾ ਵਾਲੀ ਜੀਵਨ ਰੀਤ ਰੱਖਾਂ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਾਂਗਾ। ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੇ ਸੰਕਲਪ ਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਰੱਖਿਆ।