ਰਾਮਚੰਦ ਜੀ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਸੰਤਾਵਨਾ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਰਲੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਭਰਤ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਜੰਗ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਦੋਂ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਓ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਵਾਅਦੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਇਹ ਮੰਗਦੀ ਹੈ—ਇੱਕ, ਤੇਰੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਅਤੇ ਦੂਜਾ, ਮੇਰਾ ਜੰਗਲ ਵਾਸ। ਰਾਜਾ, ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਵਰ ਦੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ, ਭਰਤ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਬੱਧ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਲੱਖਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੱਚ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਰਤ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਕਰਜ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰੋ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਭਰਤ, ਤੇ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰੋ। ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਯਾ ਨਾਮਕ ਮਹਾਨ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਤੋਤ੍ਰ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ‘ਪੁਤ’ ਨਾਂ ਦੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਮੋਚ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨੇਕ ਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਚਾਹੇ ਕਈ ਹੋਣ, ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਇੱਕ ਗਯਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਭਰਤ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜਿੱਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਾਇਕਾ। ਮੈਂ ਵੀ, ਵਿਦੇਹਨੰਦਨੀ ਸੀਤਾ ਤੇ ਲੱਖਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ, ਡੰਡਕ ਅਰਣਿ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭਰਤ, ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਉਤੇ ਰਾਜ ਕਰ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਜਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡੰਡਕ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭਰਤ, ਚੰਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਧੁੱਪਾਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਠੰਢਕ ਦਿਆਂ, ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਪਵੇ, ਮੈਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਘਣੇ ਪੈੜੇ ਹੇਠ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਲੱਖਮਣ ਮੇਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜੇ, ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ—ਭਰਤ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 107ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਭਰਤ ਨੂੰ ਰਾਮਚੰਦ ਜੀ ਸੰਤਾਵਨਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਬਾਲੀ ਜੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਅਲੱਗ ਸੋਚ ਦੇ ਸਨ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਵਧੀਆ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਨੇਕ ਤੇ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ? ਕੀ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਕੋਲ ਕੀ ਹੈ? ਹਰ ਜੀਵ ਇਕੱਲਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ‘ਮਾਂ’ ਤੇ ‘ਪਿਤਾ’ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਸਮਝੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਵਸੇਬੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਫਿਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ, ਇੰਝ ਹੀ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਤੇ ਘਰ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਠਿਕਾਣਾ ਹਨ; ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦੁਖੀ ਤੇ ਔਖਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇਰਾ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜੇ, ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ-ਸੁਖ ਭੋਗ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਉਹ ਤੂੰ ਹਨ; ਹੁਣ ਹੋਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ। ਪਿਤਾ ਸਿਰਫ ਜੀਵ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਫੈਦ ਤੇ ਲਾਲ ਰਸ; ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਇਹੀ ਮਰਣਹਾਰਾ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਮਰਨ ਉਪਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਅਸ਼ਟਕਾ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਦੇਖ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕੀ ਖਾਣਾ, ਜਿਵੇਂ ਖਾਣਾ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲਈ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰਾਂ ਨੇ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਸਿਰਫ ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲਈ ਹਨ—‘ਯਜ, ਦਾਨ ਕਰ, ਦীক্ষਾ ਲੈ, ਤਪ ਕਰ, ਤਿਆਗ ਕਰ।’ ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਤੇ ਟਿਕਾ, ‘ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ’; ਜੋ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਨ, ਅਣਦੇਖਿਆ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਸ ਸਮਝ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਭਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ, ਰਾਜ ਪਕੜ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 108ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ, ਰਾਮ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਗਹਿਰੀ ਭਾਵਨਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਸਮਝ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਤੂੰ ਜੋ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਬੋਲਿਆ, ਉਹ ਧਰਮ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਧਰਮ ਨਹੀਂ; ਚੰਗਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਅਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਰਹੇ, ਮਾੜਾ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਟੁੱਟਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਚੰਗਿਆਂ ਵਿਚ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਵੀਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਸਲ ਚਿਹਰਾ ਉਸਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਪਵਿੱਤਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਡੋਲ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਈ, ਤੇ ਸਭ ਪਾਸੇ ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।