ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਬੜੀ ਹੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅਰਜ਼ ਕੀਤਾ: “ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਪੁਜਾਰੀ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਣ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਵਲੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਜਾਵੋ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਸੰਭਾਲੋ। ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਉਤਾਰ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਕਰ। ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ, ਡਰ ਨਾਲ, ਦੱਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਣ। ਮਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਦਾਗ ਲੱਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਟਾ ਦੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇ ਅੱਜ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਮੈਂ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਭਰਤ ਨੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਡਟਿਆ ਰਹੇ, ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਰਾਮ ਦੀ ਅਜੋੜ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸਚਾਈ ਤੇ ਡਟੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਪੁਜਾਰੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਤੇ ਮਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ, ਭਰਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 106ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਚਿਤ ਪੁਰਾਣੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭਰਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਕੁਟੰਬ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ, ਰਾਮ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਤੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹਨ, ਭਰਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਤੇ ਉੱਤਮ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਰਾ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਨਾ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜ-ਦਹੇਜ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਦੋ ਵਰ ਮੰਗੇ—ਇੱਕ ਤੇਰੀ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ, ਦੂਜਾ ਮੇਰੀ ਵਨ-ਵਾਸ ਲਈ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਵਨਵਾਸੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੱਚ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿਚ, ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਵੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜਾ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੱਚੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ, ਭਰਤ, ਧਰਮ-ਗਿਆਨੀ, ਤੇ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰ। ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ, ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗਯਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਗਯਾ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਤਰ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ 'ਪੁਤ' ਨਾਂ ਦੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਪੁੱਤਰ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਜੇਕਰ ਬਹੁਤ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਇੱਕ ਗਯਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ, ਰਾਜਾ। ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ, ਭਰਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਜਿੱਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁਇ-ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਮੈਂ ਵੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਲਦੀ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ, ਭਰਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਅੱਜ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾ; ਮੈਂ ਵੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਡੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭਰਤ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਣ, ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੋਵੇ; ਮੈਂ ਵੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰਾਂਗਾ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੋਵੇਗਾ; ਸੌਮਿਤ੍ਰਿ (ਲਕਸ਼ਮਣ) ਮੇਰਾ ਮੁੱਖ ਮਿੱਤਰ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਚਾਰ ਉਤਮ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਾ, ਸੱਚ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਾਂਗੇ—ਭਰਤ, ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 107ਵੇਂ ਸਰਗ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਚਿਤ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਇਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਭਰਤ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਬਾਲੀ ਨੇ, ਧਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਰਾਮ—ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ—ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ: “ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ, ਰਾਘਵ, ਪਰ ਤੇਰਾ ਮਨ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗੂ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਉਤਮ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਸਚਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ? ਕੀ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੌਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ? ਹਰ ਜੀਵ ਇਕੱਲਾ ਜੰਮਦਾ ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਮਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਰਾਮ, ਜੋ 'ਮਾਂ' ਤੇ 'ਪਿਤਾ' ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਗਲ ਸਮਝੋ; ਅਸਲ ਵਿਚ, ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਦੂਜੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਦੂਜੇ ਥਾਂ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਕੁਤਸਥ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਪਿਤਾ, ਮਾਂ ਤੇ ਘਰ, ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਹਨ; ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਹ ਦੁਖਦਾਈ, ਔਖਾ ਤੇ ਕਾਂਟਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਾਹ ਨਾ ਚੁਣ। ਸੁਖੀ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਸ਼ਹਿਰ, ਇੱਕ ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ, ਤੇਰੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਰਾਜ-ਸੁਖ ਭੋਗ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਮੌਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵਾਕਯਾਂ, ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਤੇ ਭਰਤ ਦੀ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ, ਧਰਮ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ, ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤੁਤੀ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਇਣ ਵਿਚ ਦਰਸਾਈ ਗਈ।