ਭਾਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਵਧਾ; ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਲਤ ਕਰਤੂਤ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਤੂੰ ਕੈਕੇਈ, ਮੈਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਡੇ ਦੋਸਤਾਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਗਾਂਵ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜਤ ਕਰ। ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਟਾਓਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਿੱਚ, ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਇਹ ਵਿਘਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਡਿਊਟੀ ਹੈ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੌਣ, ਜੋ ਪੱਕਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਣਪੱਕਾ, ਅਣਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਧਰਮ ਲੱਭਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋ ਕੇ? ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਉਹ ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਜੋ ਔਖਾ ਅਤੇ ਦੁੱਖ-ਭਰਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਅਤੇ ਉਹ ਦੁੱਖ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ-ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੀ ਧਰਮ-ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈਂ? ਵਿਦਿਆ, ਪਦ ਅਤੇ ਜਨਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੱਟ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਪੁਰਾਣੇ, ਨਿਰਵਿਘਨ, ਵਿਰਾਸਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ। ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ—ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ—ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ। ਜਦ ਤੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਜਾਵੇਂ, ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ, ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ; ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁਕਾ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਕੇ, ਇਥੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ। ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਅਸਲ ਦੋਸਤ ਤੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ, ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਡਰ ਕੇ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਜਾਣ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਦੋਸ਼ ਮਿਟਾ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਮੈਂ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ ਫਿਰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਮ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਨਾ ਕਰੇ। ਰਾਘਵ ਦੀ ਇਹ ਅਡੋਲਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੇ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਉਣ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਅਡੋਲਤਾ ‘ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ, ਭਾਰਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 106ਵੇਂ ਸργ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਫਿਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਦਰਯੋਗ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਭਾਰਤ, ਜੋ ਤੂੰ ਕਿਹਾ, ਠੀਕ ਹੈ; ਤੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਭਰਾ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਨਾ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜ-ਦਹਿਜ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਦੇਵਤਾ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕੈਕੇਈ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਵਡਿਆਈ ਵਾਲੀ, ਦੋ ਵਰ ਮੰਗੇ: ਤੇਰੀ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਵਨ-ਵਾਸ; ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਹ ਦੋ ਵਰ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੀ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਬੱਝਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਚ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਬਾਤ ‘ਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਸੁੰਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਵੀ, ਰਾਜਾ, ਚਲਦੀ-ਚਲਦੀ, ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਅਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ। ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ, ਭਾਰਤ, ਧਰਮ-ਗਿਆਨੀ, ਅਤੇ ਪਿਤਾ-ਮਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰ। ਪਹਿਲਾਂ, ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੂਤਰ ਗਾਇਆ ਸੀ। ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੂਤ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ‘ਪੁੱਤਰ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਧੀਆ, ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਹੋਣ, ਪਰ ਕੋਈ ਇੱਕ ਗਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੈ; ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਬਚਾ। ਅਯੋਧਿਆ ਜਾ, ਭਾਰਤ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਜਿੱਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁਵਾਰ-ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਮੈਂ ਵੀ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਵੈਦੇਹੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ, ਭਾਰਤ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ; ਮੈਂ ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਅਜੋਧਿਆ ਵੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾ, ਮੈਂ ਵੀ ਦੰਡਕ ਵੱਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭਾਰਤ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਤੇਰੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਵਾਰਿਸ਼ ਦੇ ਮੌਸਮ ‘ਚ ਠੰਢਾ ਛਾਂ ਦੇਣ, ਮੈਂ ਵੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਗਹਿਰੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਿਹੜਾ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਵਧੀਆ, ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ, ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਗਿਆ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰਾਮ ਦੀ ਅਡੋਲਤਾ ਤੇ ਧਰਮ-ਪ੍ਰਤੀ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਇਆ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਸਨ।