ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਦਿਆਤਮਕ, ਗਹਿਰੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਸਵਭਾਵ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ ਰਾਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਜੋ ਕੁਝ ਗਲਤ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਕਿ ਨੀਚ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਦੂਰ ਸੀ—ਹੇ ਮਹਾਨ, ਉਸ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ।" ਭਰਤ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਸਨੇ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਕੜੀ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਹੈ। "ਮੈਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਮ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਕੋਈ ਅਧਰਮੀ ਜਾਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" ਭਰਤ ਵਧੇਰੇ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਗੁਰੂ, ਕਰਤਾ, ਵੱਡੇ, ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਮਰੇ ਪਿਤਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ।" ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਕੌਣ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਜੇਹਾ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰੇਗਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾ ਹੋਵੇ?" ਭਰਤ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। "ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ, ਮੋਹ ਜਾਂ ਅਣਸੋਚੀ ਕਰਕੇ ਉਲੰਘਿਆ, ਤੂੰ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੁਣ ਉਸ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ।" ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਇਹ ਕਰਮ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਭਰਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕਰਤਾ ਨਾ ਬਣ; ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" ਭਰਤ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਕੈਕੇਈ, ਮੈਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਡੇ ਦੋਸਤ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ।" ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਯੋਧਿਆਂ ਵਿਚ ਕੀ ਸੰਬੰਧ? ਜਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੀ ਸੰਬੰਧ? ਤੂੰ ਅਜਿਹਾ ਵਿਗੜਿਆ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ।" ਭਰਤ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, "ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਡਿਊਟੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।" ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, "ਕੌਣ, ਜੋ ਪੱਕਾ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਛੱਡ ਕੇ, ਅਣਪੱਕੇ, ਅਣਸੁਨੇ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਏਗਾ, ਜੇ ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰਕ ਹੈ?" "ਜੇ ਤੂੰ ਔਖਾ ਅਤੇ ਦੁਖਦਾਈ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਖ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" ਭਰਤ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਵਿਦਿਆ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" ਭਰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੱਚਾ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਭਰਤ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਅਟੱਲ, ਵੰਸ਼ਜ ਰਾਜ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਸ਼ਾਂਤਿ ਨਾਲ ਚਲਾ।" "ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਪੁਜਾਰੀ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦੇਣ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁਕਾ ਕੇ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਏ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ।" "ਅੱਜ, ਤੇਰੇ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਤੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਏ, ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਡਰ ਕੇ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਭੱਜ ਜਾਣ।" "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਏ ਦਾਗ ਨੂੰ ਮਿਟਾ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" "ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ 'ਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਭਰਤ ਨੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਅਜਿਹੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਅਡੋਲ, ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ ਰਾਮ ਦੀ ਅਜੋੜ ਅਡੋਲਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਰਾਮ ਦੇ ਅਯੋਧਿਆ ਨਾ ਆਉਣ 'ਤੇ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਪੁਜਾਰੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਡੇਰੇ, ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਸਨ, ਭਰਤ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਅਰਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ ਇੱਕ ਸੌ ਛੇਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮਾਇਣ, ਵਾਲਮੀਕੀ ਰਚਿਤ, ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਰਤ ਨੇ ਫਿਰ ਰਾਮ ਸਾਹਮਣੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਸਨ, ਭਰਤ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "ਤੇਰਾ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਕੈਕੇਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ।" "ਪਹਿਲਾਂ, ਭਰਾ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜਦ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਤੇਰੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਰਾਜਸੀ ਦਾਜ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ।" "ਦੇਵਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ—ਰਾਜਾ—ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਸ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਦੋ ਵਰਾਂ ਮੰਗੇ।" "ਉਸਨੇ ਤੇਰੇ ਰਾਜ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਵਨਵਾਸੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਉਸਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ।" "ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਵੀ ਵਰਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਲਈ ਬੱਝਿਆ।" "ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਢਿੱਡ ਹੋ ਕੇ, ਇਸ ਸੁੰਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ, ਤੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" "ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ—ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰ, ਹੇ ਭਰਤ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕਰ।