ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਹੋ ਅਤੇ ਸੱਚ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਹਿਣਯ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਦੂਰ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਨ ਜੋ ਕੁਝ ਉਲਟ-ਸੁਲਟ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਭੁੱਲ—ਹੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ—ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨੇ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਸਖ਼ਤ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ, ਸਹੀ-ਗਲਤ ਦੀ ਪਹਚਾਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਅਧਰਮ ਜਾਂ ਨਿੰਦਣਯ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਗੁਰੂ, ਕਰਤਾਰ, ਵੱਡੇ, ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਪਿਤਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ। ਕੌਣ, ਜੋ ਸਤਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਰੁਦੇਸ਼ੀ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰੀਤ ਅੱਜ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਕਦੇ ਗੁੱਸੇ, ਮੋਹ ਜਾਂ ਬੇਸਮਝੀ ਵਿਚ, ਜਿਹੜਾ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਤੁਸੀਂ, ਧਰਮ ਦੀ ਚਾਹ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਉਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੋ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇ ਕੰਮ ਨੂੰ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸੱਚੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੋ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਦਾ ਕਰਤਾ ਨਾ ਬਣੋ; ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਕਈਕਈ, ਮੈਨੂੰ, ਪਿਤਾ, ਸਾਡੇ ਮਿੱਤਰ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਗਾਂਵ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ—ਤੁਸੀਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੋ। ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਯੋਧਾ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਕੀ ਸਬੰਧ? ਜਟਾਓਂ ਅਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਿਚ ਕੀ ਰਿਸ਼ਤਾ? ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵਿਘਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਮੁੱਖ ਫ਼ਰਜ਼ ਰਾਜ-ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕੌਣ, ਜੋ ਪੱਕਾ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਣਪੱਕਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਲੱਭੇਗਾ, ਜਦ ਕਿ ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਬੰਧੀ ਹੋਵੇ? ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਔਖਾ ਤੇ ਦੁੱਖਦਾਈ ਧਰਮ ਮਨਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹੋ? ਵਿਦਿਆ, ਪਦ ਤੇ ਜਨਮ ਵਿਚ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਛੋਟਾ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਬੁਧੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਕਮਜੋਰ ਹਾਂ, ਤੇ ਪਦ ਵਿਚ ਵੀ ਹੇਠਾਂ; ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾਂ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਵਿਘਨ-ਰਹਿਤ, ਪੁਰਖਾ ਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਚਲਾਓ। ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ। ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲੋ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਮਾਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁਕਾ ਕੇ, ਮਾੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਕੇ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਕਰੋ। ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਡਰ ਕੇ ਦੱਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਭੱਜ ਜਾਣ। ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਨਿੰਦਾ ਮਿਟਾ ਦਿਓ, ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੇ ਅੱਜ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਓ। ਮੈਂ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਭਰਤ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਮ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ, ਵਾਪਸ ਆਉਣ 'ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹੇ। ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਇਹ ਅਡੋਲਤਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਹ ਆਯੋਧਿਆ ਨਹੀਂ ਆਉਣਗੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵਡੇਰੇ ਅਤੇ ਮਾਵਾਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਅੰਸੂ ਲੈ ਕੇ, ਭਰਤ ਦੀ ਵਡਾਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 106ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਮਹਾਨ ਰਾਮਾਯਣ ਦੇ ਰਚਿਤਾ ਵਾਲਮੀਕਿ ਨੇ ਲਿਖਿਆ। ਭਰਤ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ 'ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਠੀਕ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਕਈਕਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਭਰਾ, ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਿਤਾ ਨੇ, ਜਦ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਨਾ ਤੋਂ ਅਦਭੁਤ ਰਾਜ-ਦਹਿਜ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ। ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਵਾਅਦੇ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮਾਂ ਨੇ, ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੋ ਵਰਾਂ ਮੰਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਰਾਜ ਤੇ ਮੇਰੀ ਵਨ-ਵਾਸ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ; ਪਿਤਾ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਨੋ ਵਰਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਵੀ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਵਨ-ਵਾਸ ਲਈ ਬੰਨ੍ਹ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਤੇ ਸੀਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੱਚ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਇਸ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਰੰਤ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਤ ਤੇ ਰਾਮ ਜੀ ਵਿਚ ਧਰਮ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਸੰਵਾਦ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਰਤ ਨੇ ਰਾਮ ਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਚਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਨ-ਵਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਮੰਨਿਆ।