ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਆਂ ਦੇ ਜੈਤੂ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਾਂ। ਉਹ ਸਦਾ ਸਨਮਾਨਯੋਗ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਵੀ। ਉਹ ਸਾਡਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨਦਿਆਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬੁਧੀ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਵਡਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ। ਤੂੰ ਵੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਸਤਕਰਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਚਾਲ ਚਲ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਲਈ, ਮਹਾਨ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਅਰਥਪੂਰਨ ਬਾਤਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਥੇ, ਵਿਖਿਆਤ ਅਯੋਧਿਆ ਕਾਂਡ ਦੇ 105ਵੇਂ ਸਰਗ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਨੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਚੁੱਪੀ ਧਾਰ ਲੀ, ਤਾਂ ਭਰਤ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਰਾਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮੰਡਾਕਿਨੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਬੜੀ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਧਰਮਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਭਰਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਆਂ ਦੇ ਜੈਤੂ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਨ ਤੂੰ ਦੁਖ ਨਾਲ ਹਿਲਦਾ ਹੈ, ਨ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਵਡਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਜੀਵਤ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤ, ਹਾਜ਼ਰ ਜਾਂ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰ, ਐਸਾ ਵਿਵੇਕ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ? ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਚ ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਸੱਚਾਈਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਐਸੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਦਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਮਰਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ, ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਘਵ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਵਰਗੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਅਸਹਣੀ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੰਦ ਤੇ ਦੁਰਾਚਾਰੀ ਹੋ ਕੇ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਮਰਯਾਦਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ ਕਰ। ਧਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਬੱਝਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਸਜ਼ਾ ਯੋਗ ਹੈ, ਕਠੋਰ ਸਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।" "ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਤੇ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਕਦੇ ਅਧਰਮ ਤੇ ਨਿੰਦਯ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।" "ਅਧਿਆਪਕ, ਕਰਤਾਰ, ਵੱਡਾ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਮ੍ਰਿਤ ਪਿਤਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ।" "ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ, ਧਰਮ-ਹੀਣ ਤੇ ਨਿਰਰਥਕ ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਰੀਤ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਈ।" "ਜੋ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ, ਭਟਕਾਵੇ ਜਾਂ ਬੇਸਮਝੀ ਵਿੱਚ, ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੀ, ਤੂੰ, ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਉਹ ਕਰਮ ਵਾਪਸ ਲੈ।" "ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਕਰਮ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਾਪ ਦਾ ਕਰਤਾਰ ਨਾ ਬਣ; ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਦਵਾਨ ਉਲੰਘਣਾ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" "ਕਈਕਈ, ਮੈਨੂੰ, ਪਿਤਾ, ਸਾਡੇ ਦੋਸਤ-ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਦੇਹਾਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਇਹ ਸਭ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰ।" "ਜੰਗਲ ਤੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਵਿਚ, ਜਟਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਿਚ, ਕੀ ਸਬੰਧ ਹੈ? ਤੂੰ ਇਹ ਵਿਘੜਿਆ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।" "ਖਸ਼ਤਰੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਤੇ ਮੁੱਖ ਕਰਮ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।" "ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਣਪੱਕਾ, ਅਣਸੁਣਿਆ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਧਰਮ ਅਪਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹੋ ਕੇ?" "ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਔਖਾ ਤੇ ਕਠਿਨ ਧਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਤੇ ਉਹ ਔਖਾ ਕਰਮ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।" "ਚਾਰ ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿਚ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਅਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਗਿਆਨ, ਪਦ ਤੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋਣ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?" "ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਬੁਧੀ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਪਦ ਵਿਚ ਨੀਵਾਂ; ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਰਾਜ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਵਿਘੜਣ-ਰਹਿਤ, ਵਿਰਾਸਤੀ ਰਾਜ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ, ਹੇ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ।" "ਸਾਰੇ ਮੰਤਰੀ, ਪੁਜਾਰੀ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਇਥੇ ਹੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ।" "ਜਦ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦ੍ਰ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਜੀਤਦਾ ਹੈ।" "ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ੇ ਚੁਕਾ, ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਾੜ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਕਰ।" "ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੇ ਤੇਰੇ ਸੱਚੇ ਦੋਸਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ, ਡਰ ਨਾਲ, ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ 'ਚ ਭੱਜ ਜਾਣ।" "ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਈ ਨਿੰਦਾ ਮਿਟਾ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਤੇ ਅੱਜ ਪਿਤਾ ਦੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।" "ਮੈਂ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ: ਮੇਰੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਪਰ ਜੇ, ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੂੰ ਫਿਰ ਵੀ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਭਰਤ ਨੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਅਡੋਲ ਰਾਮ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਡਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਵਾਪਸ ਆਉਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਰਾਘਵ ਦੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਅਡੋਲਤਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਨਾ ਜਾਣ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਅਟੱਲ ਨਿਸ਼ਠਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।